In een kleingarten gelden duidelijke regels over wat je wel en niet mag. De bekendste voorbeelden zijn een maximale oppervlakte van 24 vierkante meter voor de tuinhut en een maximale hoogte voor hagen. Die regels staan vastgelegd in de Gartenordnung van de vereniging en in het Duitse Bundeskleingartengesetz. Hoe strenger de vereniging, hoe meer details er geregeld zijn. Maar de basisregels gelden overal.
Wat zegt het Bundeskleingartengesetz?
Het Bundeskleingartengesetz (BKleingG) uit 1983 is de wettelijke basis voor alle kleingärten in Duitsland. Deze wet bepaalt onder andere dat een kleingarten bedoeld is voor drie doelen: het telen van groenten en fruit, recreatie, en het bijdragen aan het groen in de stad. De wet stelt ook een grens: de tuin mag niet als permanente woning worden gebruikt.
Een van de meest concrete bepalingen uit de wet is de grootte van de tuinhut. Die mag maximaal 24 vierkante meter groot zijn, inclusief overdekte veranda. Dat klinkt ruim, maar in de praktijk is het een kleine tuinkamer. Een vaste slaapplek of keuken die op een woning lijkt, is niet toegestaan.
De kleingarten regeln in de Gartenordnung
Naast de wet heeft elke vereniging een eigen Gartenordnung. Die vult de wettelijke regels aan met specifieke afspraken voor de eigen locatie. Denk aan regels over:
- De maximale hoogte van hagen, vaak tussen 1,20 en 1,50 meter
- Hoe groot het aandeel groente- en fruittuin moet zijn (de wet schrijft voor dat dit een derde van de tuin moet zijn)
- Welke soorten schuttingen of omheiningen zijn toegestaan
- Of je een composthoop mag aanleggen en hoe die eruit moet zien
- Regels over lawaai, zoals wanneer je met een grasmaaier mag werken
- Of huisdieren zijn toegestaan op het terrein
De Gartenordnung verschilt per vereniging. Voor je een kleingarten huurt, is het slim om die ordening goed door te lezen. Wat bij de ene club gewoon is, kan bij een andere club leiden tot een waarschuwing.
Wat mag er wel en niet in de tuinhut?
De tuinhut is een veelbesproken onderdeel van de kleingarten regeln. Maximaal 24 vierkante meter geldt als harde grens. Maar ook de inrichting telt mee. Een eenvoudige slaapgelegenheid voor een nacht, een kleine koelkast en een campingkookplaatje zijn doorgaans toegestaan. Een volwaardige badkamer, een vaste douche of een verwarmingssysteem dat permanent gebruik suggereert, is dat niet.
Sommige verenigingen controleren dit actief. Wie de regels overtreedt, riskeert een formele waarschuwing of zelfs ontbinding van het huurcontract. Dat klinkt streng, maar het beschermt ook de gelijkheid binnen de vereniging en houdt de pachtprijzen laag.
Het aandeel groente en fruit in de tuin
Een kleingarten is geen siertuin. De wet schrijft voor dat minimaal een derde van de tuin gebruikt moet worden voor het verbouwen van groenten, fruit of kruiden. In de praktijk controleren verenigingen dit tijdens jaarlijkse rondgangen. Wie de tuin puur als siertuin of grastuin inricht, kan hierop aangesproken worden.
Dit betekent niet dat je geen bloemen of struiken mag planten. Het gaat erom dat het productieve deel duidelijk aanwezig is. Een moestuin van 30 vierkante meter in een tuin van 300 vierkante meter voldoet aan die eis.
Regels over geluid en omgang met buren
Kleingärten liggen dicht op elkaar. Daarom hebben de meeste verenigingen duidelijke regels over geluid. Elektrische grasmaaiers en heggenscharen mogen in de meeste gevallen op werkdagen worden gebruikt tussen ongeveer 7.00 en 20.00 uur, en op zondag zijn ze vaak helemaal verboden. Benzineaangedreven apparaten kennen soms nog striktere tijden.
Muziek, feestjes en luidruchtige werkzaamheden vallen ook onder de regels. Overleg met de buren helpt, maar de Gartenordnung is leidend. Bij klachten treedt het bestuur van de vereniging op als bemiddelaar.
Wat gebeurt er als je de regels overtreedt?
Een eerste overtreding leidt meestal tot een schriftelijke waarschuwing van het bestuur. Wie na een waarschuwing niets verandert, riskeert een formele aanmaning. Bij herhaalde of ernstige overtredingen kan de vereniging het huurcontract opzeggen. Dat is in de praktijk een ingrijpend middel, maar het bestaat wel.
Goedkope pacht is een groot voordeel van een kleingarten. De pachtprijzen liggen wettelijk aan een maximum en zijn daardoor veel lager dan vergelijkbare huur in de vrije markt. Dat voordeel hangt samen met de regels: wie profiteert van lage pacht, heeft ook een verantwoordelijkheid tegenover de gemeenschap in de vereniging.
De kleingarten regeln zijn geen onnodige bureaucratie. Ze zorgen ervoor dat het systeem betaalbaar blijft, dat iedereen goed naast elkaar kan wonen, en dat de tuinen hun maatschappelijke functie behouden. Lees de Gartenordnung van jouw vereniging goed door voordat je een tuin overneemt. Dat voorkomt verrassingen achteraf.