In een schrebergarten gelden strikte regels die door de pachter en de vereniging samen worden bepaald. Wie een perceel pacht bij een volkstuinvereniging, mag er niet zomaar naar eigen inzicht mee omgaan. De regels voor een schrebergarten komen uit drie lagen: de Duitse wet (Bundeskleingartengesetz), de eigen statuten van de vereniging en de individuele pachtovereenkomst.
Die combinatie maakt het soms ingewikkeld. Wat in één volkstuincomplex zonder probleem mag, is bij de buurvereniging verboden. Toch zijn er een aantal regels die bijna overal gelden.
Wat het Bundeskleingartengesetz verplicht voorschrijft
De Bundeskleingartengesetz (BKleingG) is de wettelijke basis voor alle schrebergärten in Duitsland. Deze wet bepaalt dat een volkstuin voor minimaal een derde deel als groentетuin (nutzgarten) gebruikt moet worden. Dat betekent concreet: wie op een perceel van 300 vierkante meter alleen sierbeplanting en een terras aanlegt, voldoet niet aan de wet. Er moet aantoonbaar ruimte zijn voor het kweken van groenten, fruit of kruiden.
Daarnaast mag een tuinhuis op een schrebergarten geen permanente woning zijn. De wet stelt een maximale vloeroppervlakte van 24 vierkante meter (inclusief overkapping en veranda). Wonen in de tuin is officieel verboden. Dat klinkt soepel, maar verenigingen controleren dit regelmatig, zeker als iemand er aantoonbaar dag en nacht verblijft.
De meest voorkomende schrebergarten regeln per categorie
Beplanting en gebruik van de grond: Bomen mogen in de meeste volkstuincomplexen alleen worden geplant als ze de buurpercelen niet te veel beschaduwen. Hoogstambomen zijn in veel gevallen helemaal verboden. Heggen mogen vaak tot een vaste maximumhoogte, meestal tussen de 1,20 en 1,80 meter. Snoeien op het voorgeschreven tijdstip is verplicht, niet optioneel.
Bouwwerken: Naast het tuinhuis van maximaal 24 m² zijn ook andere bouwwerken aan regels gebonden. Serres, pergola’s en schuurtjes vereisen vaak vooraf toestemming van het bestuur. Zwembaden en grote waterpartijen zijn in veel verenigingen verboden of alleen in kleine vorm toegestaan.
Composteren en afval: Biologisch afval mag en moet in veel volkstuinen gecomposteerd worden. Chemisch afval, bouwafval en grote hoeveelheden snoeihout horen niet op de eigen plek thuis. De meeste complexen hebben een centrale afvalplaats.
Dieren: Het houden van kippen, konijnen of andere dieren is bij de meeste verenigingen niet toegestaan. Bijen zijn een uitzondering, maar ook daarvoor is toestemming nodig en soms geldt een maximum aantal kasten.
Lawaai en openbare orde: Rust- en stiltetijden gelden bijna altijd. Veelgebruikte tijden zijn zondagochtend tot 12:00 uur en dagelijks tussen 13:00 en 15:00 uur en na 22:00 uur. Elektrische grasmaaimachines en blowers zijn tijdens die uren verboden. Luid feesten kan leiden tot een formele waarschuwing.
Wat gebeurt er als je de regels overtreedt?
Een vereniging heeft het recht om bij overtredingen stappen te ondernemen. De procedure gaat doorgaans in drie stappen. Eerst volgt een mondelinge of schriftelijke waarschuwing. Daarna krijg je een formele aanmaning met een termijn om de overtreding te herstellen. Als dat niet gebeurt, kan de vereniging de pachtovereenkomst opzeggen. Dat is een bevoegdheid die rechters in Duitsland serieus nemen: rechtszaken over opzegging van volkstuinpacht worden regelmatig gevoerd en de tuinvereniging heeft daarin dikwijls een sterke positie.
Concrete overtredingen die tot opzegging kunnen leiden: permanent bewonen van het tuinhuis, een te groot gebouw neerzetten, de nutzgarten-eis negeren, of structureel lawaairegels schenden.
Hoe vind je de specifieke regels van jouw volkstuincomplex?
Bij het tekenen van de pachtovereenkomst krijg je de gartenordnung (tuinreglement) van de vereniging. Lees dit document altijd volledig door voor je tekent. De gartenordnung bevat de specifieke regels die voor jouw complex gelden en die aanvullend zijn op de wettelijke eisen. Staat er iets in dat je niet begrijpt, vraag dan voor ondertekening om uitleg aan het bestuur.
Heb je de gartenordnung niet meer? Vraag een nieuw exemplaar op bij het bestuur. Je hebt als pachter het recht om dit document in te zien. In sommige gevallen publiceert de overkoepelende regionale organisatie (zoals de Landesverband) ook algemene modelreglementen online.
Veelgestelde vragen over schrebergarten regeln
Mag je ’s nachts in de schrebergarten slapen? Af en toe overnachten mag in de meeste gevallen, maar structureel en permanent wonen niet. De grens ligt bij wat de buren opmerken en wat het bestuur constateert.
Mag je een terras aanleggen? Ja, maar het terras telt mee voor de niet-groene oppervlakte. Zorg dat je nog voldoende ruimte overhoudt voor de verplichte nutzgarten-zone.
Is een carport of garage toegestaan? Zelden. Auto’s mogen bij de meeste complexen alleen op de aangewezen parkeerplaatsen staan en niet op het perceel zelf.
Mag je pesticide gebruiken? Veel verenigingen beperken of verbieden chemische bestrijdingsmiddelen. Kijk in je gartenordnung welke middelen toegestaan zijn.
De schrebergarten regeln zijn niet bedoeld om het plezier te verpesten, maar om samenleven op een klein stuk grond te organiseren. De slimste aanpak is simpel: lees je gartenordnung, vraag bij twijfel altijd eerst toestemming aan het bestuur, en zorg dat je de verplichte nutzgarten-eis zichtbaar nakomt. Dan heb je de meeste problemen al voorkomen.