Als je koniferen in je kleintuin hebt staan die eigenlijk niet meer zijn toegestaan volgens het huidige tuinreglement, dan geldt voor die planten vaak bestandsschutz. Dat betekent: bestaande koniferen die er al stonden voordat het verbod inging, mogen blijven staan. Je hoeft ze niet te verwijderen, zolang je ze niet vervangt of uitbreidt. Dit is een belangrijk onderscheid dat veel kleintuinders niet kennen.
Bestandsschutz is geen wettelijk recht dat altijd en overal geldt, maar een principe dat in veel Kleingärtnervereine (KGV) praktisch wordt toegepast. De precieze regels verschillen per vereniging en per tuinrechtcontract. Het is dus altijd slim om je eigen tuinreglement en het vonnis van je KGV goed te lezen.
Wanneer geldt bestandsschutz voor koniferen in de kleintuin?
Bestandsschutz geldt in de meeste gevallen als de koniferen er al stonden op het moment dat een nieuw verbod van kracht werd. Stel: jouw KGV heeft in 2018 besloten dat nieuwe koniferenhaagjes niet meer zijn toegestaan. Jouw haag stond er al in 2010. Dan valt die haag in principe onder de bestaande situatie en mag hij blijven.
Er zijn wel voorwaarden. De koniferen mogen niet groeien tot een hoogte of breedte die het reglement ook vóór het verbod al niet toestond. Worden ze te hoog, te breed, of veroorzaken ze schaduw op buurtuinen of paden, dan verlies je het recht op bescherming van de bestaande situatie. De regel „hij stond er al“ is geen vrijbrief voor ongecontroleerde groei.
Sterft een boom of haag af, dan geldt de bescherming niet meer voor vervanging. Je mag een dode conifeer in de meeste gevallen niet vervangen door een nieuwe, als koniferen inmiddels verboden zijn. Dit is een veelgemaakte fout: tuinders denken dat „dezelfde plant terugzetten“ hetzelfde is als de bestaande situatie handhaven, maar dat is het niet.
Wat staat er in het tuinreglement?
Veel KGV-reglementen verbieden koniferen tegenwoordig expliciet. De reden is praktisch: coniferen groeien snel, geven veel schaduw, zuren de bodem aan en passen niet bij de doelstelling van kleintuinen als productieve groentebeplanting. Maar het reglement zegt lang niet altijd iets over de bestaande situatie.
Staat er in jouw reglement alleen „koniferen zijn verboden“ zonder nadere toelichting? Dan is er een grijs gebied. In dat geval is het verstandig om schriftelijk bij het bestuur van je KGV te vragen of voor jouw bestaande aanplant bestandsschutz geldt. Leg dat antwoord vast, bij voorkeur ook schriftelijk. Zo heb je iets op papier als er later discussie over ontstaat.
In de praktijk laten veel verenigingen bestaande koniferen oogluikend staan totdat de tuin wordt overgedragen aan een nieuwe huurder. Bij overdracht moet de nieuwe huurder de tuin in overeenstemming brengen met het huidige reglement, wat betekent dat verboden koniferen dan alsnog moeten worden verwijderd.
Praktisch: wat doe je als je twijfelt?
- Zoek in je tuincontract en het huishoudelijk reglement naar de exacte formulering over koniferen.
- Controleer of er een datum staat waarop het verbod is ingegaan.
- Vraag schriftelijk aan het bestuur of jouw bestaande aanplant onder bestandsschutz valt.
- Snoeide je de planten regelmatig en blijf ze binnen de toegestane afmetingen? Dan is de kans op bezwaar het kleinst.
- Plan je de tuin over te dragen? Houd er dan rekening mee dat de nieuwe huurder de koniferen mogelijk moet verwijderen.
Bestandsschutz en koniferen: de grenzen
Bestandsschutz beschermt wat er was, niet wat je er daarna van maakt. Een koniferenheg die tot twee meter hoog was bij invoering van het verbod, mag niet daarna doorgroeien tot vier meter met een beroep op die bescherming. Je bent als huurder verplicht de planten te onderhouden en te snoeien zodat ze niet in conflict komen met de regels die wél van toepassing zijn, zoals maximale hoogtes voor hagen of schaduwvrije zones voor buurpercelen.
Doet de KGV een officieel verzoek om verwijdering, zelfs voor bestaande planten? Dan is het zinvol om juridisch advies in te winnen. De Bundeskleingartengesetz (BKleingG) regelt de algemene kaders voor kleintuinen in Duitsland, maar de concrete toepassing van bestandsschutz hangt sterk af van de individuele situatie en het specifieke reglement van jouw vereniging.
Kort gezegd: koniferen die er al stonden mogen in veel gevallen blijven, maar alleen als je ze netjes onderhoudt, ze niet uitbreidt en ze niet vervangt als ze afsterven. Overleg met het bestuur en leg afspraken schriftelijk vast. Dat voorkomt verrassingen, zeker als je de tuin later doorgeeft.