Een geräteschuppen in een kleingarten is in Duitsland toegestaan, maar alleen onder strikte voorwaarden. De belangrijkste regel: de schuur mag maximaal 24 m³ omsloten inhoud hebben en mag niet als woonruimte worden gebruikt. Dit volgt uit het Bundeskleingartengesetz (BKleingG), de federale wet die voor alle kleintuincomplexen in Duitsland geldt. Buiten die wettelijke grens gelden bovendien de regels van de plaatselijke Kleingartenverein en de Kleingartenpachtvertrag die je hebt ondertekend.
De vraag of een geräteschuppen, gerätebox of geräteschrank is toegestaan, klinkt eenvoudig, maar in de praktijk zit er nogal wat nuance in. Wat op een privaat perceel zonder problemen kan, is in een kleingartenanlage gebonden aan meerdere regels tegelijk. Hier lees je precies waar de grenzen liggen.
De wettelijke basis: wat zegt het Bundeskleingartengesetz?
Het BKleingG bepaalt dat een kleingarten bedoeld is voor het kweken van groente, fruit en bloemen, en voor recreatie. Een kleine schuur of berging hoort daarbij, maar alleen als deze past bij het niet-commerciële, recreatieve gebruik. De wet stelt één harde maat: de totale omsloten inhoud van alle bouwwerken samen (schuur plus eventuele laube) mag niet meer dan 24 m³ bedragen. Heb je dus al een tuinhuis van 18 m³, dan blijft er nog 6 m³ over voor een aparte berging.
Daarboven is bouwen op een kleingartenperceel in principe verboden zonder toestemming. De wet verbiedt ook dat je er permanent in woont of overnacht. Een geräteschuppen die groter is dan de resterende ruimte binnen die 24 m³ is formeel niet toegestaan, ongeacht hoe handig hij ook zou zijn.
Geräteschuppen erlaubt: wanneer geldt er groen licht?
Een geräteschuppen is toegestaan wanneer aan alle onderstaande voorwaarden is voldaan:
- De totale omsloten inhoud van alle opstallen op het perceel blijft onder de 24 m³.
- De schuur wordt niet gebruikt als verblijfsruimte of slaapplek.
- De plaatselijke Kleingartenverein geeft toestemming, of de pachtovereenkomst staat het uitdrukkelijk toe.
- Eventuele gemeentelijke bouwvergunningseisen zijn nageleefd (bij vaste, gefundeerde bouwwerken vaak vereist).
- De schuur past bij het tuinkarakter en is niet groter of zwaarder uitgevoerd dan nodig.
In de praktijk plaatsen veel tuinders een kleine houten of kunststof schuur van 1 tot 2 m³ voor gereedschap. Zolang die binnen de totale limiet valt en de vereniging geen extra bezwaar maakt, is dat in de meeste gevallen zonder problemen mogelijk.
Gerätebox en geräteschrank: andere regels?
Een gerätebox of geräteschrank is in de meeste gevallen een kleinere, losse kast of box die je op het erf zet. Omdat deze doorgaans niet gefundeerd of vast gebouwd is, vallen ze in een grijs gebied. Sommige Kleingartenvereine beschouwen een losse box als inrichtingsstuk, niet als bouwwerk, en hanteren dan de 24 m³-grens niet. Andere verenigingen rekenen alles wat omsloten volume heeft wel degelijk mee.
De sleutelregel is of het object vast staat (verbonden met de grond of een fundering heeft) of verplaatsbaar is. Een verplaatsbare kunststof gerätebox van 200 liter wordt in veel gevallen niet als bouwwerk gezien en is dan vrij te plaatsen, mits de vereniging dat niet uitdrukkelijk verbiedt. Twijfel je? Vraag altijd schriftelijk bevestiging bij de Vorstand van je Kleingartenverein.
Wat je pachtovereenkomst en de Gartenordnung zeggen
Naast de federale wet heeft vrijwel elke kleingartenanlage een eigen Gartenordnung of Rahmenkleingartenordnung. Die kan strenger zijn dan de wet, maar niet soepeler. Concrete punten die daarin vaak staan:
- Maximale afmetingen van een schuur (soms kleiner dan de wettelijke 24 m³).
- Toegestane materialen (hout, kunststof of juist niet).
- Kleur en uiterlijk van de schuur (soms verplicht naturel hout of groentint).
- Vereiste afstand tot het pad of de erfgrens (vaak minimaal 50 cm).
- Meldingsplicht of goedkeuringsvereiste voor de Vorstand.
Lees deze stukken altijd goed door voordat je iets aanschaft of plaatst. Een schuur die achteraf niet voldoet, moet je op eigen kosten verwijderen.
Praktisch: zo ga je te werk
Wil je een geräteschuppen plaatsen in je kleingarten, doorloop dan deze stappen:
- Meet de bestaande omsloten inhoud van je tuinhuis of laube op.
- Bereken hoeveel ruimte er nog overblijft binnen de 24 m³-grens.
- Lees de Gartenordnung van jouw anlage op afmetingen, materialen en meldingsplicht.
- Vraag schriftelijk toestemming bij de Vorstand voordat je iets koopt of bouwt.
- Controleer bij de gemeente of een Baugenehmigung nodig is (bij vaste bouwwerken boven een bepaalde drempel, die per deelstaat verschilt).
Een kleine, verplaatsbare gerätebox van kunststof of metaal (tot circa 1 m³) valt in de meeste anlages buiten de strenge bouwregels, maar meld het toch even bij de Vorstand om later discussie te vermijden.
De grens is dus niet alleen 24 m³, maar ook de regels van jouw eigen vereniging en de plaatselijke bouwwetgeving. Controleer alle drie voordat je een geräteschuppen aanschaft. Dat voorkomt dat je iets moet afbreken of verwijderen, en houdt de sfeer in de anlage goed.