Een gartenlaube in een schrebergarten is een kleine tuinberging of -hut die op een volkstuinperceel staat. Het is een vaste plek om gereedschap op te bergen, even te schuilen of te ontspannen, maar lang niet elke laube mag zomaar worden neergezet. De regels verschillen per gemeente en per tuincomplex, en wie er niet op let, riskeert dat zijn laube op eigen kosten weer weg moet.
Wat is een gartenlaube in een schrebergarten precies?
Een gartenlaube is een houten of metalen tuinhuis dat op een volkstuinperceel staat. In de volkstuincultuur gaat het bijna altijd om een kleine, eenvoudige constructie: geen permanente woning, maar een onderdak voor gereedschap, een ligstoel en misschien een kleine tafel. Veel mensen noemen elk tuinhuisje op een volkstuinperceel een „laube“, ook als het officieel een blokhut of open pergola is.
In Duitsland, waar de schrebergarten-traditie vandaan komt, zijn de meeste volkstuincomplexen aangesloten bij de Bundesverband Deutscher Gartenfreunde. Die organisatie stelt richtlijnen op, maar de concrete regels liggen altijd bij de plaatselijke tuinvereniging of gemeente. In Nederland is de situatie vergelijkbaar: volkstuinverenigingen hebben eigen reglementen, en de gemeente bepaalt wat het bestemmingsplan toelaat.
Maximale afmetingen: dit zijn de gangbare grenzen
De grootte van een gartenlaube in een schrebergarten is bijna altijd aan banden gelegd. In Duitsland geldt op basis van de Bundeskleingartengesetz een maximum van 24 vierkante meter voor de laube inclusief een overdekte veranda. In de praktijk betekent dat een huisje van bijvoorbeeld 3 bij 6 meter, met een kleine overkapping eraan. Bewoning is officieel verboden: de laube mag niet als woning worden gebruikt of als zodanig worden ingericht.
In Nederland varieert het per vereniging. Gangbaar zijn maxima tussen de 10 en 25 vierkante meter vloeroppervlak, met beperkingen op de maximale hoogte (vaak 2,5 tot 3 meter nok). Sommige verenigingen staan alleen een open tuinpergola of een kleine berging toe. Kijk altijd eerst in het reglement van de vereniging en in het bestemmingsplan van de gemeente, voordat je een tuinhuisje koopt of plaatst.
Welk type gartenlaube past op een volkstuinperceel?
Voor een schrebergarten zijn er ruwweg drie typen lauben die mensen kiezen:
- Kleine houten blokhut: klassiek en populair, relatief makkelijk zelf te monteren, goed te isoleren en aan te passen aan de afmetingen die de vereniging toestaat. Prijzen beginnen naar schatting rond 800 tot 1.500 euro (2025) voor een eenvoudig model.
- Metalen of kunststof berging: goedkoper in aanschaf, weinig onderhoud, maar minder mooi en minder gewaardeerd door verenigingen die een uniforme uitstraling willen.
- Houten pergola of open laube: een overkapping zonder wanden, soms gecombineerd met een kleine opslagruimte. Wordt door veel volkstuincomplexen wel toegestaan waar een gesloten huisje niet mag.
Let bij de keuze ook op de fundering. Veel volkstuinreglementen verbieden een betonnen fundering, omdat het perceel dan als te permanent bebouwd geldt. Een stelconpoten-fundering of een losliggende houtskeletconstructie is vaker toegestaan en makkelijker te verwijderen als de huurovereenkomst eindigt.
Vergunning en toestemming: altijd vooraf regelen
Zelfs als de laube klein en eenvoudig is, heb je bijna altijd schriftelijke toestemming nodig van het bestuur van de volkstuinvereniging. Soms is ook een omgevingsvergunning van de gemeente nodig, zeker als het huisje groter is dan de vergunningvrije grens. In Nederland is een bouwwerk vergunningvrij als het voldoet aan een reeks voorwaarden, waaronder een maximale hoogte en oppervlakte. Die grens ligt bij volkstuinen soms anders dan bij een gewone achtertuin, omdat het bestemmingsplan dat bepaalt.
Vraag dit altijd op schrift na bij de gemeente of bekijk het geldende bestemmingsplan via het Omgevingsloket (omgevingsloket.nl). Een mondeling „ja“ van de voorzitter is geen vergunning.
Veelgemaakte fouten bij het plaatsen van een gartenlaube
Eén van de meest gemaakte fouten is een huisje kopen dat nét te groot is voor het perceel of het reglement. Verkopende tuinders laten soms een laube achter die al te groot is of zonder toestemming is uitgebouwd. Check bij overname van een volkstuinperceel altijd of de bestaande laube voldoet aan de huidige regels, ook als die er al tien jaar staat. Gedoogde situaties zijn niet altijd bestendig.
Een andere valkuil is het installeren van elektra of wateraansluiting zonder toestemming. Op veel volkstuincomplexen mag dat alleen via de vereniging, met vaste voorzieningen op vaste plaatsen. Illegale aansluitingen zijn een reden voor ontbinding van de huurovereenkomst.
Wie een gartenlaube zoekt voor zijn schrebergarten, doet er verstandig aan de volgorde om te draaien: eerst het reglement lezen, dan de gemeente raadplegen, en pas daarna een huisje uitzoeken dat binnen die kaders past. Zo voorkom je dat je investering verzandt in een conflict met de vereniging of de gemeente.