Een schrebergarten winterfest machen betekent: je moestuin of volkstuintje klaarstomen voor de vorst, zodat planten, gereedschap, leidingen en het tuinhuisje de winter zonder schade overleven. De beste tijd daarvoor is oktober tot begin november, voor de eerste nachtvorst.
Waterleidingen en kranen afsluiten
Dit is de stap die de meeste schade voorkomt. Restwater in leidingen bevriest bij vorst en kan de leiding doen barsten. Sluit de hoofdkraan af, open daarna alle kranen aan het eind van het systeem zodat het restwater wegloopt, en blaas de leiding indien mogelijk leeg. Laat de kranen daarna een klein stukje open staan, zodat er geen overdruk kan ontstaan.
Slangen haal je helemaal los, leeg je door ze hangend op te trekken, en bewaar je opgerold op een vorstvrije plek in het tuinhuisje of thuis. Een slang die vol water bevriest, scheurt aan de binnenkant en is daarna onbruikbaar.
Planten beschermen of verwijderen
Niet elke plant overleeft de winter buiten. Verdeel je planten in drie groepen:
- Vorstbestendige planten (zoals knoflook, winterui en veel kruiden): kunnen buiten blijven. Dek de bodem af met een laag mulch of stro van ongeveer 10 centimeter om de wortels te beschermen.
- Gevoelige planten in potten (zoals vijgen, rozemarijn of citroenmelisse): zet ze naar binnen, in een koele maar vorstvrije ruimte zoals een schuur of garage. Geef ze minimaal water, ze staan in rust.
- Afgestorven groenten en eenjarigen: verwijder ze volledig. Ziek plantenmateriaal gooi je weg of verbrand je; gezond materiaal mag op de composthoop.
Rozen en andere gevoelige struiken wikkel je in jutezak of tuindoek. Gebruik geen plastic, want dat geeft schimmel.
Tuinhuisje winterklaar maken
Het tuinhuisje in een volkstuintje is vaak van hout en heeft extra aandacht nodig. Controleer het dak op lekke plekken, beschadigde dakpannen of kapotte dakbedekking. Een kleine scheur die in de zomer geen probleem is, kan in de winter door vocht en vorst veel groter worden.
Behandel houten gevels en kozijnen met een beschermende olie of beits als dat meer dan twee jaar geleden is gedaan. Sluit ramen en deuren goed af om tocht en vochtschade te voorkomen. Haal alle chemicaliën, verfblikken en vloeistoffen die niet mogen bevriezen naar huis.
Gereedschap schoonmaken en opbergen
Gereedschap dat vuil de winter in gaat, roest sneller en gaat eerder kapot. Was schoffels, spades en harken schoon, laat ze goed drogen en wrijf metalen delen in met een dun laagje olie (bijvoorbeeld lijnzaadolie of een gewone machineolie). Hang gereedschap op of berg het rechtop op, nooit plat op de grond. Houten stelen kun je schuren en behandelen met lijnolie om ze soepel te houden.
Controleer ook je heggeschaar en snoeischaar. Schoonmaken, scherpen en een beetje olie op de veer voorkomt dat ze volgend jaar vastzitten of bot zijn.
Bodem voorbereiden voor het volgende seizoen
De periode na de oogst is de beste tijd om compost of rijpe mest in te werken. Spit de bedden licht om (maximaal een schopdiep), voeg organisch materiaal toe en laat de bodem rusten. Vorst helpt zelfs mee: het bevriest kluitjes aarde en breekt die fijn, wat goed is voor de bodemstructuur.
Laat geen kale grond achter. Dek braakliggende bedden af met mulch, gevallen bladeren of een groenbemester zoals veldbonen of winterrogge. Zo voorkom je dat waardevolle voedingsstoffen uitspoelen met de regen.
Vijver en regentonnen
Een regenton die bevriest, scheurt. Leeg hem helemaal of laat hem hooguit halfvol, zodat uitdijend ijs ruimte heeft. Bewaar de ton omgekeerd of met het deksel goed dicht. Vijvers laat je niet helemaal bevriezen: leg een vijververwarmer of een schuin geplaatste plank op het water zodat een klein stukje ijsvrij blijft, voor de zuurstofuitwisseling als er vissen in zitten.
Wie deze stappen in oktober afwerkt, hoeft zich in november geen zorgen meer te maken. Een goed winterklaar volkstuintje heeft volgend voorjaar geen achterstand: het gereedschap werkt meteen, de leidingen zijn heel en de bodem is klaar voor de eerste zaai.