Een komposttoilet in je kleintuin is een slimme en milieuvriendelijke oplossing als er geen rioolaansluiting beschikbaar is. In een kleingarten (volkstuincomplex) is dat vaak het geval: het tuinhuisje heeft wel stroom, maar geen waterleiding of afvoer. Een composttiolet lost dat probleem op zonder graafwerk of chemie.
Er zijn twee soorten die in een kleingarten het best werken: scheidingstoiletten en echte composttoiletten. Het verschil zit in hoe ze het afval verwerken. Dat bepaalt hoeveel onderhoud je hebt, wat je met het eindproduct doet en of het is toegestaan op jouw volkstuinterrein.
Wat is een komposttoilette im Kleingarten precies?
Een composttoilet in een volkstuintje scheidt of verwerkt menselijke uitwerpselen zonder spoelwater. Er zijn twee hoofdvarianten. Bij een scheidingstoilet (zoals het populaire Separett Weekend Prime) gaat urine apart naar een opvangvat of de tuin, terwijl vaste ontlasting droogt in een afsluitbare container. Bij een echte composttoilet worden beide stromen samen gecomposteerd met behulp van strooisel zoals zaagsel of houtsnippers.
Scheidingstoiletten zijn in de praktijk het meest gebruikt in tuinhuisjes, omdat ze weinig ruimte vragen, weinig geur geven en makkelijk leeg te maken zijn. Een composttoilet dat actief composteert, vraagt meer volume en meer ruimte, wat in een klein tuinhuis snel een probleem wordt.
Is een composttoilet toegestaan in de kleingarten?
Of je een composttoilet mag plaatsen, hangt af van de regels van jouw volkstuinvereniging en de gemeente. In Duitsland gelden de regels van de Bundeskleingartengesetz, maar lokale verenigingen mogen aanvullende eisen stellen. In Nederland gelden vergelijkbare regels via het bestemmingsplan en de exploitatieovereenkomst van de tuinvereniging.
Vraag dit altijd na bij je verenigingsbestuur voordat je iets aanschaft. Sommige verenigingen verbieden permanent verblijf in het tuinhuisje en stellen daardoor ook beperkingen aan sanitaire voorzieningen. Andere verenigingen staan een composttoilet juist uitdrukkelijk toe, mits je het afval verantwoord verwerkt.
Wat bijna overal niet mag: het urine-opvangwater zomaar in het riool of oppervlaktewater lozen. Verdunde urine mag in veel gevallen wel als plantenvoeding worden gebruikt op je eigen tuin, maar informeer je hierover van tevoren.
Waar let je op bij de keuze van een model?
Voor een kleingarten gelden een paar praktische eisen die de keuze snel versmallen:
- Geen wateraansluiting nodig: kies een model zonder spoelsysteem.
- Compact formaat: tuinhuisjes zijn klein, dus let op de buitenmaten. Veel scheidingstoiletten zijn vergelijkbaar van formaat met een gewone toiletpot.
- Capaciteit: voor weekendgebruik volstaat een kleine container. Bij intensief gebruik in de zomermaanden kies je een model met een grotere opvang of een makkelijk verwisselbaar systeem.
- Geurafscheiding: een goed scheidingstoilet heeft een ventilator of luchtafvoer zodat de ruimte geurvrij blijft. Controleer of daarvoor een stroomaansluiting nodig is.
- Leegmaken: hoe makkelijk is de container te verwijderen en te legen? Een systeem met een losse zak of een afsluitbare emmer werkt het prettigst.
Hoeveel kost een composttoilet voor een volkstuintje?
Eenvoudige scheidingstoiletten beginnen rond de 100 tot 150 euro voor basismodellen zonder ventilatie. Kwalitatieve modellen met een geïntegreerde ventilator en grotere capaciteit, zoals het Separett Weekend Prime, kosten naar schatting tussen de 300 en 500 euro (prijspeil 2025). Daarboven vind je elektrische composttoiletten die zelf de droogfase regelen, maar die zijn duurder in aanschaf en gebruik, en zijn voor een tuinhuisje zelden nodig.
Reken ook mee: strooiselmateriaal (zaagsel of houtsnippers) kost vrijwel niets als je het zelf verzamelt, en biologisch afbreekbare zakjes voor de vaste fractie kosten een paar euro per doos. De lopende kosten zijn dus laag.
Hoe verwerk je het afval daarna?
De vaste fractie van een scheidingstoilet is na droging relatief geurloos. Je kunt het composteren in een gesloten compostbak op je tuin, mits de compostering minimaal een jaar duurt en je het niet direct op eetbare gewassen gebruikt. In veel volkstuinreglementen staat beschreven wat wel en niet mag met dit soort afval. Gooi het in geen geval bij het restafval zonder overleg.
Urine kun je verdund (minimaal 1 op 10 met water) gebruiken als stikstofrijke plantenmest. Dat is volledig circulair en werkt goed op siergewassen en niet-eetbare planten. Op groenten wordt dit afgeraden tenzij de urine minimaal een maand heeft gestaan en er geen medicijngebruik meespeelt.
Een composttoilet in je kleingarten werkt het beste als je van tevoren goed nadenkt over de afvoer van het eindproduct. Het sanitaire probleem is snel opgelost; de verwerking daarna vraagt een beetje meer planning, maar is goed te regelen in een actieve volkstuin.