Op grond van het Mess- und Eichgesetz (MessEG) zijn stromzählers in een kleingarten eichpflichtig. Dat betekent dat elke meter waarmee stroom aan derden wordt doorberekend, officieel geijkt moet zijn en binnen een geldige ijkperiode valt. Veel kleingartenvereine werken nog met oude, niet-geijkte meters, maar dat is juridisch niet toegestaan.
De ijkplicht geldt zodra een kleingartenverein stroom doorlevert aan individuele leden en daarvoor een vergoeding vraagt. De meter dient dan te voldoen aan de eisen van het MessEG en de bijbehorende uitvoeringsregels. Een aanklager of toezichthouder hoeft maar één keer langs te komen, en de boetes kunnen oplopen.
Waarom het Mess- und Eichgesetz geldt voor stromzählers in de kleingarten
Het MessEG is van toepassing op alle meetinstrumenten die worden gebruikt bij commerciële transacties, ook als het om kleine bedragen gaat. Zodra een kleingartenverein via een hoofdmeter stroom inkoopt bij een energieleverancier en die stroom via individuele meters aan leden doorlevert, is er sprake van een commerciële meting. Het maakt niet uit of de prijs kostendekkend is of dat er geen winst op wordt gemaakt. De wet kijkt naar het gebruik van de meter, niet naar de hoogte van het bedrag.
In de praktijk bleek in 2020 dat bij sommige kleingartenvereine nog zo’n 90 procent van de stromzählers niet geijkt was. Dat is een groot risico voor de vereniging als geheel, want de verantwoordelijkheid ligt bij de beheerder van de meter, meestal het bestuur van de vereniging.
Ijkperiode: hoe lang is een geijkte meter geldig?
Een geijkte elektriciteitsmeter heeft een vaste ijkperiode. Voor de meeste huishoudelijke ferraris-meters (met draaiende schijf) geldt een ijkperiode van 16 jaar. Voor modernere elektronische meters is dat in de regel 8 jaar. Na het verstrijken van deze periode verliest de ijking haar geldigheid, ook als de meter technisch nog correct werkt. Een verlopen ijking is gelijk aan geen ijking.
Controleer op de meter zelf het ijkjaar. Dat staat als getal vermeld, vaak samen met een officieel ijkmerk. Telt je daarna de geldende periode op en is de datum verstreken, dan moet de meter worden vervangen of opnieuw worden geijkt door een erkende instantie.
Wie is verantwoordelijk binnen de kleingartenverein?
Het bestuur van de kleingartenverein is eindverantwoordelijk. Als beheerder van de meetinfrastructuur draagt het bestuur de zorgplicht voor geldige ijkingen. Individuele leden kunnen niet aansprakelijk worden gesteld als de meter door de vereniging wordt beheerd. Wordt de meter door het lid zelf aangeschaft en beheerd, dan ligt de verantwoordelijkheid bij dat lid.
In de praktijk verloopt de aanpak het makkelijkst als het bestuur een overzicht maakt van alle geplaatste meters, inclusief het ijkjaar en de resterende geldigheidsduur. Zo houd je als vereniging overzicht en kun je tijdig vervangen.
Wat te doen bij niet-geijkte of verlopen stromzählers
De enige correcte oplossing is vervanging door een nieuwe, geijkte meter, of herijking door een erkend laboratorium. Herijking van oudere meters is vaak duurder dan vervanging door een nieuwe meter. Nieuwe geijkte ferraris-meters of elektronische meters zijn bij gespecialiseerde leveranciers verkrijgbaar. Zorg dat de meter bij aankoop voorzien is van een geldig ijkmerk en dat het ijkjaar op de verpakking of het typeplaatje staat vermeld.
Gebruik een niet-geijkte meter nooit als basis voor een verrekening met leden, ook niet tijdelijk. Doe je dat wel, dan loop je als bestuur risico op bezwaren van leden over de juistheid van de afrekening, en in het ergste geval op handhaving door de bevoegde ijkdienst (het Eichamt of de Landesbehörde).
Alternatief: aansluiting per pacht
Sommige kleingartenvereine kiezen er voor om de stroom niet door te verrekenen via individuele meters, maar een vast bedrag in de pachtprijs op te nemen. Zolang er geen individuele meting plaatsvindt die als basis dient voor een variabele verrekening, vervalt de ijkplicht voor die meters. Let wel: ook dan moet transparant zijn hoe het vaste bedrag is berekend. Dit model vereist wel duidelijke afspraken in de pachtovereenkomst en akkoord van de leden.
Wil je als vereniging toch individueel meten en verrekenen, dan is er geen ontsnapping aan de ijkplicht. Controleer daarom nu welke meters in jouw kleingarten actief zijn, noteer de ijkjaren en plan vervanging in voordat de termijn verloopt. Zo kom je als bestuur niet voor verrassingen te staan.