Een kleingarten laube is een kleine tuinhuisje of tuinschuur die je plaatst in een volkstuincomplex (Kleingarten of Schrebergarten). Het is een vast onderdeel van de volkstuin in Duitstalige landen en bepaalt voor een groot deel hoe comfortabel en bruikbaar je tuin is. Wat er precies mag qua grootte, gebruik en materiaal verschilt per land, gemeente en regelgeving, maar er zijn duidelijke richtlijnen die voor de meeste kleingärten gelden.
Wat is een kleingarten laube precies?
De laube is het tuinhuisje dat hoort bij een volkstuin in een officieel volkstuincomplex. In Duitsland regelt het Bundeskleingartengesetz (BKleinG) de spelregels. Zo mag een kleingarten laube maximaal 24 vierkante meter groot zijn, inclusief overdekte delen zoals een veranda of aanbouw. Het is nadrukkelijk bedoeld als verblijfsruimte voor gebruik overdag of in het weekend, niet als permanente woning. Wonen in je laube is in de meeste gevallen verboden en kan leiden tot verlies van je volkstuinplaats.
Buiten Duitsland, bijvoorbeeld in Oostenrijk en Zwitserland, gelden vergelijkbare regels, maar de maximale oppervlakte en eisen aan bouwmaterialen kunnen iets afwijken. Controleer altijd de plaatselijke vereningsbylaws of je gemeente voordat je begint te bouwen of verbouwen.
Grootte, hoogte en bouwregels
De 24 vierkante meter geldt in Duitsland als harde bovengrens. Dat klinkt bescheiden, maar het is genoeg voor een compacte eet- en zitruimte, een kleine keuken en eventueel een slaapgedeelte voor overnachting. De hoogte van de laube is niet wettelijk vastgesteld op nationaal niveau, maar veel volkstuinverenigingen hanteren een maximum van 2,5 tot 3 meter. Let ook op afstandsregels: de meeste verenigingen vereisen een minimale afstand van 1 tot 3 meter tot de perceelsgrens.
Een fundering van beton is bij lauben die als niet-permanent worden beschouwd vaak niet toegestaan of niet vereist. Veel lauben staan op houten balken of betonstenen, zodat ze in theorie verplaatsbaar zijn. Dat maakt het ook makkelijker om aan de „niet-permanent“-eis te voldoen.
Materialen: hout blijft de standaard
De klassieke kleingarten laube is van hout, en dat is geen toeval. Hout past bij de tuinomgeving, is relatief goedkoop te verwerken en past bij de gezellige sfeer die de meeste tuiniers zoeken. Onbehandeld vurenhout (Fichtenholz) uit duurzame bosbouw is een veelgebruikte keuze. Vurenhout is licht, goed te bewerken en straalt van nature warmte uit in het interieur. Dat sluit aan bij wat de Bundesverband Deutscher Gartenfreunde (BKD) in 2025 liet zien op de Design Week Berlin, waar een modern laubeontwerp genaamd NARA werd gepresenteerd: gemaakt van onbehandeld vurenhout, gericht op rust en warmte, en geproduceerd uit duurzame bosbouw.
Naast hout worden ook schroefpalenpalen, gerecyclede materialen en prefab elementen steeds vaker gebruikt. Een volledig betonnen of gemetselde laube valt buiten de regels in de meeste volkstuincomplexen, omdat zo’n bouwwerk te permanent is.
De kleingarten laube vernieuwen of vervangen
Wil je een bestaande laube vervangen of flink verbouwen? Dan heb je in vrijwel alle gevallen toestemming nodig van de volkstuinvereniging. Dien een bouwtekening in en vraag schriftelijk goedkeuring. Bouwen zonder toestemming kan betekenen dat je de laube op eigen kosten moet afbreken. Sommige gemeenten vereisen ook een officiële bouwvergunning, zelfs voor kleine tuinhuisjes. Vraag dit na bij het lokale bevoegd gezag voordat je een bestelbon tekent.
Renoveren is goedkoper dan nieuwbouw. Populaire renovatieopties zijn het vervangen van dakbedekking (bitumenleien of houten shingles), het opnieuw behandelen van de buitenwanden en het isoleren van de vloer. Met een budget van naar schatting 2.000 tot 6.000 euro (richtprijs 2025) kun je een verouderde laube in veel gevallen goed opknappen zonder dat je de hele constructie hoeft te vervangen.
Inrichten: meer uit 24 vierkante meter halen
De oppervlaktebeperking vraagt om slim inrichten. Ingebouwde banken met opbergruimte erin, een uitklapbare tafel en hoge kasten aan de wand zijn bewezen oplossingen. Een kleine slaapzolder boven in de nok is toegestaan als de totale bebouwde oppervlakte (de voetafdruk) onder de 24 vierkante meter blijft; de loftruimte telt in veel gevallen niet mee als volwaardige verdieping. Controleer dit altijd bij je vereniging.
Veranda’s en overkappingen zijn populair en creëren extra gebruiksruimte buiten. Maar let op: in Duitsland telt een overdekte veranda mee bij de maximale 24 vierkante meter. Een open pergola zonder dak telt in de meeste reglementen niet mee.
Gebruik, aansluitingen en duurzaamheid
Een kleingarten laube mag je gebruiken voor recreatie, niet voor permanente bewoning. Elektriciteit en water zijn op veel volkstuincomplexen beschikbaar via centrale aansluitpunten, maar je eigen laube aansluiten op het vaste net vereist toestemming en in veel gevallen een erkende installateur. Zonnepanelen op het dak zijn een steeds vaker gezien alternatief en vallen buiten de bewoonbaarheidsregels, zolang ze geen permanente verblijfsinfrastructuur financieren.
Een regenwatertank voor het besproeien van de tuin past goed bij de duurzame insteek die veel volkstuinverenigingen promoten. Composttoiletten worden op sommige complexen toegestaan als er geen riolering aanwezig is.
Een goed onderhouden kleingarten laube verhoogt de waarde van je tuinplaats en maakt je verblijf een stuk prettiger. Houd de regels van je volkstuinvereniging erbij, vraag toestemming vóór je bouwt en kies voor duurzame materialen die lang meegaan. Dan heb je jarenlang plezier van je laube, zonder verrassingen achteraf.