Meine Gartenberater

Blog

  • Gerichtsurteile Kleingarten: die wichtigsten Entscheidungen im Überblick

    Gerichtsurteile Kleingarten: die wichtigsten Entscheidungen im Überblick

    Gerichtsurteile zum Kleingarten regeln, was Pächter dürfen und was nicht, wann ein Verein kündigen darf und wie Streitigkeiten zwischen Kleingärtnern gelöst werden. Die Rechtsprechung ist dabei eindeutiger, als viele denken: Wer seinen Kleingarten nicht ordnungsgemäß kleingärtnerisch nutzt, riskiert die Kündigung des Pachtvertrags, und die Gerichte stehen dabei regelmäßig auf der Seite des Vereins.

    Ob es um Lauben, Bebauung, Nutzungspflichten oder Verstöße gegen die Gartenordnung geht, die Urteile zu Kleingärten zeigen klare Muster. Wer diese kennt, kann Konflikte besser einschätzen oder von vornherein vermeiden.

    Kündigung wegen nicht ordnungsgemäßer Nutzung

    Das häufigste Thema in Gerichtsurteilen zum Kleingarten ist die Kündigung des Pachtvertrags. Laut aktueller Rechtsprechung darf ein Kleingartenverein den Pachtvertrag kündigen, wenn ein Pächter die Parzelle nicht ordnungsgemäß kleingärtnerisch nutzt. Das klingt abstrakt, ist in der Praxis aber sehr konkret: Die Nutzung muss zu einem wesentlichen Teil der Obst-, Gemüse- oder Kräuterproduktion dienen. Ein Garten, der ausschließlich als Ziergarten oder Freizeitgelände genutzt wird, erfüllt diese Anforderung nicht.

    Gerichte bewerten dabei nicht nur, ob überhaupt Gemüse angebaut wird, sondern auch den Anteil der Fläche. Ein kleines Gemüsebeet auf einem ansonsten zugebauten oder verwahrlosten Grundstück reicht nicht aus. Bereits mehrfach haben Gerichte geurteilt, dass ein erheblicher Verstoß gegen wesentliche Verpflichtungen aus dem Pachtvertrag eine fristlose oder fristgemäße Kündigung rechtfertigt.

    Was als „erheblicher Verstoß“ gilt

    Die Rechtsprechung hat im Laufe der Zeit konkretisiert, welche Verstöße als erheblich gelten. Zu den häufig verhandelten Fällen gehören:

    • Dauerwohnen im Kleingarten, was nach dem Bundeskleingartengesetz verboten ist
    • Überschreitung der erlaubten Laubengröße (maximal 24 Quadratmeter Grundfläche einschließlich überdachtem Freisitz)
    • Unerlaubte Bebauung wie Schuppen, Terrassen oder Pools jenseits des Erlaubten
    • Vernachlässigung der Parzelle über einen längeren Zeitraum
    • Nichtbeachtung von Abmahnungen durch den Verein

    Wichtig: Gerichte verlangen in der Regel, dass vor der Kündigung eine Abmahnung erfolgt ist. Wer eine Abmahnung erhalten hat und nicht reagiert, steht vor Gericht deutlich schlechter da als jemand, der von einem Problem erst durch die Kündigung erfahren hat.

    Urteile zu Lauben und Bebauung

    Die Laube ist eines der meistverhandelten Themen in Kleingarten-Urteilen. Das Bundeskleingartengesetz legt fest, dass eine Laube zum vorübergehenden Aufenthalt geeignet sein darf, nicht aber zum dauerhaften Wohnen. Überschreitungen der Größenvorgaben von 24 Quadratmetern werden von Vereinen und Gerichten ernst genommen. Wer eigenmächtig anbaut oder einen festen Untergrund legt, der wie eine Wohnbebauung wirkt, muss mit einer Rückbaupflicht rechnen, oft auf eigene Kosten.

    In mehreren Urteilen wurde entschieden, dass der Pächter verpflichtet ist, unerlaubte Bauwerke zu beseitigen, selbst wenn diese schon seit Jahren bestehen. Die Dauer der Duldung durch den Verein spielt nur dann eine Rolle, wenn der Verein aktiv zugestimmt hat, nicht allein durch Schweigen.

    Streitigkeiten zwischen Pächter und Verein

    Nicht alle Urteile gehen zugunsten des Vereins aus. Gerichte prüfen auch, ob die Kündigung verhältnismäßig war. Wenn ein Verein kündigt, ohne vorher eine klare Abmahnung ausgesprochen zu haben, oder wenn der Verstoß geringfügig war, kann das Gericht die Kündigung für unwirksam erklären. Pächter haben also durchaus Chancen, wenn der Verein das Verfahren nicht sauber eingehalten hat.

    Auch Streitigkeiten über Entschädigungen beim Vertragsende werden gerichtlich geklärt. Wenn ein Pächter seinen Garten in gutem Zustand hinterlässt und der Nachfolger für Anpflanzungen oder die Laube nicht den vollen Wert zahlen will, landen solche Fälle vor dem Amtsgericht. Die Bewertung richtet sich meist nach dem tatsächlichen Zustand und dem ortsüblichen Marktwert, nicht nach dem Einkaufspreis von vor zehn Jahren.

    Gerichtsurteile im Kleingarten: praktische Lehren für Pächter

    Wer Konflikte mit dem Verein hat oder befürchtet, sollte einige Dinge beachten, die sich direkt aus der Rechtsprechung ableiten lassen:

    • Abmahnungen niemals ignorieren: Reagiere schriftlich und zeige, dass du das Problem beheben willst.
    • Dokumentiere deinen Gartenbau: Fotos von Gemüsebeeten, Obstbäumen und der Nutzung schützen dich bei späteren Streitigkeiten.
    • Prüfe die Größe deiner Laube: Mehr als 24 Quadratmeter Grundfläche sind in der Regel unzulässig.
    • Hole vor größeren Baumaßnahmen die schriftliche Genehmigung des Vereins ein.
    • Nutze den Garten erkennbar als Kleingarten: Ein überwiegend gärtnerisch genutztes Grundstück ist vor Gericht viel schwerer anzugreifen.

    Häufige Fragen zu Gerichtsurteilen im Kleingarten

    Kann ein Verein ohne Abmahnung kündigen? In der Regel nein. Die meisten Gerichte verlangen eine vorherige Abmahnung, außer bei besonders schwerwiegenden Verstößen wie illegalem Dauerwohnen.

    Was passiert, wenn ich die Kündigung nicht akzeptiere? Du kannst die Kündigung vor dem zuständigen Amtsgericht anfechten. Das Gericht prüft dann, ob die formalen Voraussetzungen eingehalten wurden und ob der Verstoß die Kündigung rechtfertigt.

    Muss ich eine unerlaubte Laube wirklich abreißen? Ja, das ist in mehreren Urteilen so entschieden worden. Die Kosten trägt der Pächter. Eine Ausnahme gilt nur, wenn der Verein die Bebauung ausdrücklich genehmigt hat.

    Wie lange hat ein Verein Zeit, Verstöße zu rügen? Es gibt keine starre Frist, aber langes Schweigen kann als Duldung gewertet werden. Das schützt aber nicht vor einer späteren Kündigung, wenn der Verein schließlich handelt und der Verstoß eindeutig ist.

    Die Rechtsprechung zu Kleingärten ist klar strukturiert: Wer sich an die Regeln des Bundeskleingartengesetzes und die Gartenordnung hält, hat kaum etwas zu befürchten. Wer Grenzfälle hat oder eine Abmahnung erhalten hat, sollte frühzeitig rechtlichen Rat suchen, am besten beim Deutschen Mieterbund oder einem auf Pachtrecht spezialisierten Anwalt. Ein früh geklärtes Problem endet selten vor Gericht.

  • Koniferen im Kleingarten verboten: dit moet je weten

    Koniferen im Kleingarten verboten: dit moet je weten

    Seit dem 1. Januar 2020 sind Koniferen im Kleingarten verboten. Die neue Rahmenkleingartenordnung schließt sämtliche Nadelgehölz- und Koniferenarten ausdrücklich aus. Das gilt nicht nur für große Thuja-Hecken, sondern für alle Nadelgehölze, egal wie klein oder groß sie sind.

    Wer einen Kleingarten pachtet, ist an die Kleingartenordnung des jeweiligen Verbandes gebunden. Mit der Überarbeitung dieser Ordnung wurden Koniferen als unzulässige Pflanzenart eingestuft. Das hat praktische Folgen für alle Kleingärtner, die bisher Thuja, Fichte, Kiefer, Leyland-Zypresse oder andere Nadelgehölze gepflanzt haben oder noch pflanzen möchten.

    Warum sind Koniferen im Kleingarten verboten?

    Der Grund für das Verbot liegt in der Grundidee des Kleingartens. Ein Kleingarten soll der kleingärtnerischen Nutzung dienen, also dem Anbau von Obst, Gemüse und Kräutern sowie der Erholung. Koniferen passen nicht in dieses Bild, weil sie keinen Nutzwert haben und außerdem ökologische Nachteile mitbringen.

    Nadelgehölze beschatten angrenzende Parzellen stark, was vor allem in kleinen Gärten ein Problem ist. Außerdem versauern die Nadeln den Boden, was den Anbau von Gemüse und Obst erschwert. Vögel und Insekten profitieren kaum von heimischen Koniferen wie Thuja, weil diese als Nutzpflanze für einheimische Tierarten wenig zu bieten haben.

    Welche Pflanzen fallen unter das Verbot?

    Das Verbot umfasst alle Nadelgehölz- und Koniferenarten. Darunter fallen unter anderem:

    • Thuja (Lebensbaum), alle Sorten
    • Fichte (Picea)
    • Kiefer (Pinus)
    • Leyland-Zypresse
    • Scheinzypresse (Chamaecyparis)
    • Wacholder (Juniperus)
    • Tanne (Abies)

    Es spielt keine Rolle, ob es sich um eine Heckenpflanze oder einen einzelnen Zierstrauch handelt. Auch Zwergkoniferen in Kübeln oder Beeten fallen grundsätzlich unter das Verbot, sofern die örtliche Kleingartenordnung keine Ausnahmen vorsieht.

    Was passiert mit Koniferen, die bereits im Garten stehen?

    Das ist eine häufige Frage, gerade für Kleingärtner, die ihren Garten schon länger haben. In vielen Fällen fordern die Kleingartenvereine, bestehende Koniferen zu entfernen. Ob dafür eine Übergangsfrist gilt, hängt vom jeweiligen Verein und der regionalen Kleingartenordnung ab. Du solltest das direkt beim Vorstand deines Vereins nachfragen, da es keine einheitliche Regelung für Bestandspflanzen gibt.

    Wer eine neue Parzelle übernimmt, auf der noch Koniferen stehen, sollte im Pachtvertrag und bei der Übergabe klar klären, wer für die Entfernung verantwortlich ist. Im Zweifel liegt die Pflicht beim neuen Pächter, sobald er den Garten offiziell übernimmt.

    Welche Alternativen gibt es?

    Es gibt viele Heckenpflanzen und Sträucher, die im Kleingarten erlaubt sind und ökologisch mehr leisten als Koniferen. Gute Alternativen für Hecken und Sichtschutz sind:

    • Hainbuche (Carpinus betulus), schnittverträglich und dicht
    • Feldahorn (Acer campestre)
    • Liguster (Ligustrum vulgare)
    • Weißdorn (Crataegus), gut für Vögel
    • Schwarzer Holunder (Sambucus nigra)
    • Himbeere oder Brombeere als Nutzhecke

    Laubgehölze wie Hainbuche lassen sich gut schneiden en groeien tot een dichte haag. Ze bieden bovendien meer waarde voor vogels en insecten dan coniferen. Für den Sichtschutz innerhalb des Kleingartens sind auch Rankpflanzen an Zäunen wie Hopfen oder Weinreben eine praktische Lösung.

    Gilt das Verbot in ganz Deutschland?

    Die Rahmenkleingartenordnung dient als Vorlage für die Kleingartenordnungen der einzelnen Landes- und Regionalverbände. In den meisten Bundesländern haben die Verbände diese Regelung übernommen. Trotzdem können lokale Unterschiede bestehen, weil jeder Kleingartenverein seine eigene Gartenordnung hat, die auf der Rahmenordnung basiert, aber im Detail abweichen kann.

    Im Zweifelsfall ist die Gartenordnung deines Vereins maßgeblich. Lies sie durch oder frage beim Vorstand nach, welche Pflanzen konkret verboten oder erlaubt sind. Die Rahmenkleingartenordnung des Landesverbandes ist oft auf der Website des jeweiligen Verbandes einsehbar.

    Kurz zusammengefasst: Koniferen sind seit 2020 in Kleingärten nicht mehr erlaubt, das gilt für alle Nadelgehölze. Wer auf Nummer sicher gehen will, tauscht bestehende Koniferen gegen einheimische Laubgehölze aus. Das schützt vor Ärger mit dem Verein und tut dem Garten ökologisch gut.

  • Pachtvertrag Kleingarten: alles wat je moet weten

    Pachtvertrag Kleingarten: alles wat je moet weten

    Een pachtvertrag voor een kleingarten is een schriftelijke overeenkomst tussen een kleingartenvereeniging (de verpachter) en een tuinder (de pachter), die vastlegt onder welke voorwaarden je een volkstuintje mag gebruiken. In Duitsland valt dit soort pachtcontract onder het Bundeskleingartengesetz (BKleingG) uit 1983, dat de rechten en plichten van beide partijen nauwkeurig regelt. De wet beschermt pachters stevig: opzegtermijnen zijn lang en de pacht is wettelijk begrensd.

    Wil je een volkstuintje pachten of heb je er al een en twijfel je over wat er precies in je contract moet staan? Dan is het slim om goed te begrijpen hoe zo’n pachtvertrag voor een kleingarten is opgebouwd en welke punten écht belangrijk zijn.

    Wat staat er in een pachtvertrag kleingarten?

    Een standaard pachtcontract voor een kleingarten bevat een aantal vaste onderdelen. Die zijn deels wettelijk verplicht, deels afhankelijk van de plaatselijke vereeniging. Dit zijn de meest voorkomende punten:

    • Identificatie van de partijen: naam en adres van de verpachter (veelal de vereeniging) en de pachter(s).
    • Omschrijving van de tuin: perceelnummer, ligging en oppervlakte in vierkante meters.
    • Pachtprijs (Pacht): het jaarlijkse bedrag, uitgesplitst in basispacht en eventuele bijdragen voor gemeenschappelijke voorzieningen.
    • Looptijd en opzegging: de wettelijke opzegtermijn en de gronden waarop opzegging mogelijk is.
    • Verplichtingen van de pachter: onderhoud van de tuin, gebruik als kleintuintje (niet als permanente woning), naleven van de tuinregels (Gartenordnung).
    • Regelingen over bouwwerken: maximale grootte van het tuinhuisje (in het BKleingG is dit begrensd op 24 m²) en wat er bij het einde van de pacht mee gebeurt.
    • Onderverhuur en overdracht: of en hoe je de tuin mag overdragen aan een ander.

    Hoogte van de pacht: hoe wordt die berekend?

    De pachtprijs voor een kleingarten mag wettelijk niet hoger zijn dan het viervoudige van de pachtwaarde voor vergelijkbare landbouwgrond in de regio. In de praktijk zijn de bedragen daardoor relatief laag. Naar schatting betaal je in 2026 voor een volkstuintje van gemiddelde omvang (zo’n 300 tot 400 m²) jaarlijks tussen de 80 en 200 euro pacht, maar dit verschilt per deelstaat en vereeniging.

    Naast de basispacht komen er vaak bijdragen bij voor gedeelde voorzieningen zoals paden, wateraansluitingen, speelplaatsen of een gemeenschapshuis. Die gemeenschappelijke kosten worden verdeeld naar rato van de perceelgrootte. Je betaalt dus meer als je tuin groter is. De vereeniging legt dit uit in het pachtcontract of in een afzonderlijke bijlage.

    Looptijd en opzegging van het pachtcontract

    Een pachtvertrag kleingarten wordt doorgaans voor onbepaalde tijd gesloten. De pachter kan het contract met een opzegtermijn van drie maanden opzeggen, altijd tegen het einde van een tuinjaar (meestal 30 november). Wil de verpachter opzeggen, dan gelden strengere regels. Dat is alleen toegestaan op wettelijk omschreven gronden, zoals:

    • De pachter houdt zich niet aan de tuinregels of verwaarloost de tuin ernstig.
    • De pachter gebruikt de tuin niet als kleintuintje (bijvoorbeeld door er permanent te wonen).
    • De grond is nodig voor een openbaar doel (planologische redenen).

    Bij opzegging wegens planologische redenen heeft de pachter recht op een vergoeding. De opzegtermijn voor de verpachter is minimaal een jaar, ook hier tegen het einde van het tuinjaar.

    Wat gebeurt er bij overdracht of overname van een kleingarten?

    Je kunt een kleingarten niet zomaar doorverkopen of zelf een nieuwe pachter aanwijzen. De overdracht verloopt altijd via de vereeniging. Verlaat een pachter de tuin, dan neemt de vereeniging de tuin terug en zoekt een nieuwe pachter. De vertrekkende pachter heeft wel recht op een vergoeding voor aanwezige beplanting, het tuinhuisje en andere verbeteringen, maar alleen als die passen binnen de regels. Bouwwerken die te groot of illegaal zijn opgetrokken, worden niet vergoed en moeten soms zelfs worden afgebroken.

    De hoogte van de overnameprijs wordt bepaald via een taxatie, vaak door een commissie van de vereeniging of een onafhankelijke taxateur. Het is verstandig dit al bij het afsluiten van het pachtcontract goed te lezen, zodat je weet wat je bij vertrek kunt verwachten.

    Rechten en plichten als pachter

    Als pachter van een kleingarten heb je een aantal concrete verplichtingen. Je moet de tuin actief gebruiken en onderhouden, minstens een derde van de oppervlakte gebruiken voor groente, fruit of kruiden (de zogeheten kleingärtnerische Nutzung), en je houden aan de Gartenordnung van de vereeniging. Die tuinregels kunnen zaken regelen als maaifrequentie, toegestane beplanting, gebruik van bestrijdingsmiddelen en rustijden voor machines.

    Tegenover die plichten staan ook rechten. Je mag de tuin inrichten zoals je wilt, binnen de grenzen van de regels. Je mag een tuinhuisje plaatsen tot maximaal 24 m², en je hebt recht op een faire en wettelijk begrensde pachtprijs. Worden je rechten geschonden, dan kun je als lid van de vereeniging bezwaar maken of hulp zoeken bij de overkoepelende organisatie, zoals de Landesverband Gartenfreunde in jouw deelstaat.

    Veelgemaakte fouten bij het afsluiten van een pachtvertrag

    Een veelgemaakte fout is het niet goed lezen van de Gartenordnung die als bijlage bij het contract hoort. Die regels zijn net zo bindend als het contract zelf, maar worden vaak pas achteraf gelezen. Een andere valkuil is het overnemen van een tuin met illegale bouwwerken, zoals een te groot tuinhuisje of een verhard terras dat niet vergund is. Als nieuwe pachter ben jij dan verantwoordelijk voor het herstellen van de situatie, niet de vorige bewoner.

    Controleer ook altijd of de vermelde oppervlakte in het contract klopt met de werkelijke perceelgrootte. Een verschil van enkele vierkante meters kan bij de pachtberekening al uitmaken. Bij twijfel kun je de gemeentelijke kadasterdienst raadplegen.

    Een pachtvertrag voor een kleingarten is minder ingewikkeld dan het soms lijkt, maar vraagt wel om aandacht bij het afsluiten. Lees het contract én de tuinregels grondig door, controleer de pachtprijs op basis van de wettelijke normen en weet wat je rechten zijn bij overdracht of opzegging. Zo geniet je zorgeloos van je volkstuintje.

  • Herkomst van de schrebergarten: waarom heten ze zo?

    Herkomst van de schrebergarten: waarom heten ze zo?

    De naam „schrebergarten“ komt van de Duitse orthopedisch arts Moritz Schreber, die leefde van 1808 tot 1861. Hij heeft zelf nooit een volkstuincomplex aangelegd, maar zijn ideeën over lichaamsbeweging en gezond leven voor kinderen lagen aan de basis van wat later zijn naam zou dragen.

    Het is een van de bekendere gevallen waarbij iemand beroemder wordt door wat anderen in zijn naam doen dan door wat hij zelf deed. Hoe dat precies werkte, lees je hieronder.

    Wie was Moritz Schreber?

    Daniel Gottlob Moritz Schreber was een arts en pedagoog in Leipzig. Hij schreef boeken over lichamelijke opvoeding en geloofde sterk in de heilzame werking van frisse lucht, sport en tuinieren voor kinderen, vooral voor kinderen uit arbeidersgezinnen die in enge stadswijken opgroeiden. Zijn werk was in zijn tijd invloedrijk in Duitsland.

    Schreber zelf richtte nooit een tuin of volkstuincomplex op. Hij overleed in 1861, lang voordat de eerste echte schrebergärten ontstonden.

    Van idee naar volkstuintje: hoe de naam „schrebergarten“ ontstond

    Na zijn dood waren er in Leipzig bewonderaars die zijn gedachtegoed wilden eren. Een van hen was Ernst Innozenz Hauschild, een schooldirecteur. Hij richtte in 1864 in Leipzig een vereniging op die speeltuinen voor kinderen aanlegde, geïnspireerd door de ideeën van Schreber. Die vereniging werd de „Dr. Schreber-Verein“ genoemd, als eerbetoon aan de gestorven arts.

    In de loop van de tijd werden de speelplaatsen uitgebreid met kleine tuinpercelen, zodat ouders en kinderen samen konden tuinieren. Die tuintjes werden al snel informeel „schrebergärten“ genoemd, naar de naam van de vereniging. De naam sloeg aan en verspreidde zich over heel Duitsland en later ook naar andere landen.

    Waarom juist zijn naam?

    Schreber was in zijn tijd een bekende en gerespecteerde figuur. Zijn boeken over gezonde opvoeding waren populair en zijn naam stond symbool voor gezondheid, beweging en natuur. Dat maakte zijn naam geschikt als naamgever voor een beweging die precies die waarden uitdroeg. Het feit dat hij zelf nooit een tuin aanlegde, deed daar weinig aan af: zijn gedachtegoed was de inspiratiebron, zijn naam de vlag.

    Dit soort naamsoverdracht komt vaker voor in de geschiedenis. Iemand formuleert een idee, een ander zet het om in de praktijk, en de naam van de eerste blijft hangen aan het eindresultaat.

    Van Leipzig naar heel Europa

    Wat in Leipzig begon als een lokaal initiatief, groeide in de tweede helft van de negentiende eeuw en het begin van de twintigste eeuw uit tot een brede volkstuinbeweging. Vooral in steden, waar arbeiders weinig ruimte hadden, werden volkstuincomplexen populair. De naam „schrebergarten“ reisde mee en is tot op de dag van vandaag de gangbare aanduiding in het Duits voor een kleine gepachte tuin in een volkstuinencomplex.

    In Nederland spreek je van volkstuinen of moestuinen, maar in Duitsland, Oostenrijk en delen van Zwitserland is „schrebergarten“ nog altijd de alledaagse term. Ook in andere talen duikt het woord op als leenwoord, juist omdat de beweging zo sterk vanuit Duitsland groeide.

    De herkomst van de schrebergarten is kortom een verhaal van indirecte naamgeving: Moritz Schreber inspireerde, een schooldirecteur handelde, en de naam van de arts bleef kleven aan de tuintjes die niets met zijn eigen handen te maken hadden.

  • Sichtschutz zum Nachbarn im Schrebergarten: welke opties werken echt?

    Sichtschutz zum Nachbarn im Schrebergarten: welke opties werken echt?

    Voor een goede afscheiding van je buurman in de schrebergarten heb je drie praktische keuzes: een houten schutting, een geschikte haag of klimmende planten. Welke optie het beste past, hangt af van de regels van jouw kleingartenvereeniging, de beschikbare ruimte en wat je zelf het mooist vindt. Hieronder vind je een eerlijk overzicht van alle opties, met hun voor- en nadelen.

    Let op: de meeste kleingartenvereenigingen in Duitsland hanteren regels voor maximale hoogte en toegestane materialen. Die staan in het huurcontract of de tuinregels (Gartenordnung). Check die altijd eerst, want wie zich er niet aan houdt, riskeert een boete of gedwongen verwijdering van de afscheiding.

    Hagen als sichtschutz zum nachbarn im schrebergarten

    Een haag is de klassieke, meest geaccepteerde vorm van sichtschutz in een schrebergarten. Ze past in de geest van de kleintuin en wordt door de meeste vereenigingen toegestaan. Gangbare hoogte is maximaal 1,20 meter aan de perceelgrens, maar dat verschilt per vereeniging. Informeer bij jouw Gartenordnung naar de exacte maat voordat je plant.

    Populaire keuzes voor een haag zijn:

    • Liguster (Ligustrum vulgare): groeit snel, is makkelijk te snoeien en vormt snel een dichte wand. Nadeel: je moet hem twee tot drie keer per jaar bijhouden.
    • Feldahorn (Acer campestre): inheems, goed voor insecten en houdt zijn blad lang vast. Iets trager in groei dan liguster.
    • Hainbuche (Carpinus betulus): houdt droge bruine bladeren in de winter, dus ook dan enige privacy. Groeit gelijkmatig en is eenvoudig te vormen.
    • Brombeere en Himbeere: braambessen en frambozen zijn een dubbel voordeel: ze geven privacy én eetbare vruchten. Ze groeien het best op een zonnige tot halfschaduwrijke plek. Nadeel: ze breiden zich sterk uit en vragen regelmatig snoeien om niet over de grens van je buurman te groeien.

    Schermgaas en houten schuttingen

    Een houten schutting of schermgaas is de snelste manier om privacy te krijgen, maar hier zitten de meeste regels omheen. Veel vereenigingen verbieden harde materialen aan de perceelgrens of stellen strenge eisen aan hoogte en uiterlijk. Vraag altijd eerst toestemming.

    Als een schutting is toegestaan, zijn dit de meest gebruikte varianten:

    • Houten staketselschutting (Staketen- of Lattenzaun): heeft een luchtig uiterlijk, past bij de tuinstijl en kan beplant worden met klimplanten. Niet volledig dicht, maar geeft al een duidelijke visuele grens.
    • Schermgaas met PVC-strips: goedkoop en eenvoudig te plaatsen, maar oogt minder fraai. Werkt goed als tijdelijke oplossing totdat een haag dicht genoeg is.
    • Weidenvlechtwerk (Weidenflechtenzaun): natuurlijk materiaal, wordt door veel vereenigingen geaccepteerd en ziet er verzorgd uit. Is wel gevoelig voor rot en gaat zonder behandeling maar vijf tot tien jaar mee.

    Klimplanten als groene privacy-wand

    Klimplanten zijn een slimme aanvulling op een schutting of schermgaas. Ze groeien snel omhoog, zijn goedkoop en geven de tuin een groene uitstraling. Combineer ze met een eenvoudig frame of gaas, en je hebt binnen één groeiseizoen al aanzienlijk meer privacy.

    Goede keuzes voor de schrebergarten:

    • Bohnen (Stangenbohnen): groeien in één seizoen meters hoog en geven ook nog eetbare bonen. Ideaal als zomerse, tijdelijke afscheiding.
    • Hopfen (Humulus lupulus): groeit razend snel, tot wel zes meter per seizoen, maar sterft in de winter af. Volgend jaar groeit hij opnieuw uit dezelfde wortel.
    • Kletterhortensie (Hydrangea anomala petiolaris): groeit langzamer maar is wintergroen en geeft ook mooie bloemen. Vraagt een stevige ondersteuning.
    • Zucchini of Kürbis op een rek: groentetuinen kunnen ook functioneel privacy geven. Pompoenen en courgettes langs een frame vormen in de zomer een dichte, groene wand.

    Praktische tips voordat je begint

    Bespreek je plannen altijd eerst met je buurman. Een goede verstandhouding is meer waard dan de perfecte schutting. Zeker in een schrebergarten, waar percelen klein zijn en mensen dicht op elkaar zitten, voorkomt een kort gesprek veel irritatie later.

    Houd ook rekening met schaduwval. Een hoge haag of schutting aan de zuidkant van het perceel van je buurman kan zijn tuin in de schaduw zetten. Dat is niet alleen onprettig, maar kan in sommige gevallen ook juridisch worden aangevochten. Houd de hoogte realistisch: voor de meeste doeleinden is 1,00 tot 1,20 meter al genoeg om comfortabel te zitten zonder direct in het zicht te zitten.

    Wie haast heeft, kiest het beste voor een combinatie: een tijdelijk schermgaas dat snel geplaatst is, direct beplant met snelgroeiende klimplanten of braambessen. Zodra de beplanting dicht genoeg is, haal je het gaas weg. Zo heb je snel privacy én een mooie, blijvende oplossing.

  • Streber of Schrebergarten: waarom de naam niet is wat je denkt

    Streber of Schrebergarten: waarom de naam niet is wat je denkt

    Het woord Schrebergarten klinkt verdacht veel op Strebergarten, maar de twee hebben niets met elkaar te maken. Een Streber is in het Duits een bolleboos of een opschepper, iemand die altijd wil uitblinken. Het zou logisch klinken als de naam voor die perfect bijgehouden volkstuintjes daarvan afstamt. Toch is dat niet zo: Schrebergarten en Strebergarten zijn compleet verschillende woorden met een totaal andere oorsprong.

    De verwarring is begrijpelijk. Wie door een volkstuinencomplex wandelt, ziet keurig geschoffelde bedden, strak gesnoeide heggen en bloemperken zonder één onkruid. Dat ziet er inderdaad uit als het werk van iemand die wil opvallen. Maar de echte herkomst van het woord heeft alles te maken met een persoon, en niets met gedrag.

    Waar de naam Schrebergarten echt vandaan komt

    De naam verwijst naar Daniel Gottlob Moritz Schreber, een Duitse arts die leefde van 1808 tot 1861. Schreber was een bekende orthopeed en pedagoog in Leipzig. Hij geloofde sterk in de heilzame werking van lichaamsbeweging en frisse lucht voor kinderen. Zijn idee was dat kinderen in de stad meer ruimte nodig hadden om buiten te spelen en te bewegen.

    Na zijn dood pakte zijn vriend en schoolhoofd Ernst Innozenz Hauschild dit idee op. In 1864 richtte Hauschild in Leipzig een vereniging op die speelplekken voor kinderen wilde aanleggen. Die werden naar de inmiddels overleden dokter vernoemd: Schreberplätze. Pas later ontstonden er rondom die speelplekken kleine tuintjes voor de ouders. Die tuintjes groeiden uit tot wat we nu kennen als volkstuintjes, en de naam Schrebergarten bleef hangen.

    Streber of Schrebergarten: het verschil in één oogopslag

    Streber en Schreber lijken op elkaar, maar komen uit heel andere hoeken. Streber stamt van het werkwoord streben, dat streven of ambitieus nastreven betekent. Een Streber is iemand die overdreven zijn best doet om op te vallen of te slagen. Schreber is een eigennaam, een familienaam, en heeft geen betekenis als los woord in het Duits.

    De verwarring ontstaat puur door de gelijkenis in klank. Beiden beginnen met Str of Schr, en de rest van het woord is bijna identiek. Dat maakt het een logische vergissing, maar een vergissing blijft het.

    Hoe de Schrebergarten uitgroeide tot een instelling

    Wat begon als een herdenking aan een dokter groeide uit tot een wijdverbreid fenomeen in Duitstalige landen, maar ook in Nederland en België. In Duitsland alleen zijn er naar schatting meer dan een miljoen volkstuintjes verdeeld over duizenden complexen. De tuintjes zijn streng geregeld: in Duitsland geldt de Bundeskleingartengesetz, een nationale wet die onder andere bepaalt hoe groot een tuinhuis mag zijn en welk deel van de tuin voor groente bestemd moet zijn.

    Die regels geven de Schrebergarten misschien wel onbedoeld een streber-achtig imago. Wie een volkstuin huurt, krijgt een reglement mee dat nauwkeurig beschrijft hoe hoog het gras mag zijn en wanneer je de heg moet snoeien. Wie zich daar niet aan houdt, riskeert een boete of zelfs het verlies van de tuin. Het is ironisch: de naam verwijst naar een arts die kinderen meer vrijheid gunde, maar de moderne volkstuin staat bekend om zijn strikte regels.

    Waarom de naamsverwisseling zo hardnekkig is

    De grap over Strebergarten in plaats van Schrebergarten gaat al jaren rond. Het is een makkelijk woordgrapje dat goed past bij het beeld van de overdreven nette volkstuin. Mensen gebruiken de term Strebergarten soms bewust als spottende aanduiding voor een te perfect bijgehouden tuintje. Dat is grappig bedoeld, maar etymologisch gewoon onjuist.

    De echte naam is dus niet ontstaan uit spot of bewondering voor ijverige tuiniers, maar uit respect voor een negentiende-eeuwse arts die kinderen meer beweging gunde. Dokter Schreber zou vermoedelijk verrast zijn geweest door de strikte tuinreglementen die later in zijn naam zijn opgesteld.

    Kortom: de volgende keer dat iemand lacht over een Strebergarten, weet je beter. De naam Schrebergarten heeft niets te maken met streven of opvallen, maar alles met een Leipzigse arts wiens nagedachtenis per ongeluk verbonden raakte aan de volkstuinbeweging.

  • Welke heg is toegestaan in de volkstuin? Regels en geschikte soorten

    Welke heg is toegestaan in de volkstuin? Regels en geschikte soorten

    In een volkstuin zijn niet alle heesters en heggen zomaar toegestaan. Welke heg je mag planten, hangt af van de regels van je volkstuinvereniging, de geldende gardenordnung (tuinreglement) en soms ook van gemeentelijke voorschriften. Over het algemeen geldt: inheemse, laagblijvende heesters zijn bijna altijd toegestaan, terwijl snelgroeiende coniferen zoals Leyland-cipres en veel sterk woekerend groen verboden zijn.

    Hieronder lees je precies welke heg in de volkstuin is toegestaan, welke soorten je beter kunt vermijden en waar je op moet letten als je een heg wilt planten.

    Welke heg is toegestaan in de volkstuin: de basisregels

    Volkstuinverenigingen hanteren al sinds het begin van de volkstuinbeweging regels over welk groen je mag planten. De kern is vrijwel overal hetzelfde: een heg in de volkstuin mag niet te hoog worden, mag de buren niet teveel beschaduwen en mag de onderlinge sfeer van openheid niet verstoren. In Duitsland, maar ook in Nederland, gelden in de meeste volkstuincomplexen de volgende basisregels:

    • De maximale hoogte van een heg aan de perceelgrens is vaak 1,20 meter tot 1,50 meter. Controleer altijd het reglement van jouw vereniging, want dit verschilt per complex.
    • Heggen aan de voorkant of langs paden zijn soms nog lager begrensd, bijvoorbeeld 80 centimeter.
    • Snelgroeiende soorten die moeilijk te beheersen zijn, zijn in de meeste tuinreglementen verboden.
    • Sterk woekerende planten, die de grond of buurtuinen overnemen via uitlopers, zijn niet toegestaan.

    Check altijd het specifieke tuinreglement van jouw volkstuincomplex. Dit is het enige document dat voor jouw situatie bindend is.

    Toegestane heesters en hegplanten in de volkstuin

    Inheemse heesters zijn vrijwel overal welkom. Ze zijn goed te snoeien, blijven beheersbaar en hebben meerwaarde voor vogels en insecten. Dit zijn de soorten die je in de meeste volkstuinen zonder problemen mag planten:

    • Meidoorn (Crataegus): stevige, doornige heg die goed snoeibaar is. Geliefd bij vogels vanwege de bessen.
    • Veldesdoorn (Acer campestre): groeit rustig en vormt een nette, dichte heg na regelmatig snoeien.
    • Haagbeuk (Carpinus betulus): houdt zijn bruine blad in de winter vast en geeft zo ook dan enige privacy.
    • Liguster (Ligustrum vulgare): halfgroenblijvend, compact en eenvoudig te snoeien. Bloeit geurig in de zomer.
    • Rode kornoelje (Cornus sanguinea): kleurrijke herfstkleur, goede begroeiing voor wilde tuinen.
    • Sleedoorn (Prunus spinosa): doornig en ondoordringbaar, met witte bloesem in het voorjaar.
    • Gele kornoelje (Cornus mas): bloeit vroeg in het jaar en draagt eetbare vruchten.

    Een gemengde heg van twee of meer van deze soorten is in veel volkstuincomplexen zelfs uitdrukkelijk aanbevolen. Zo’n heg is biodiverser, mooier door het jaar heen en robuuster tegen ziekten dan een heg van één soort.

    Verboden heggen en planten in de volkstuin

    Bepaalde soorten zijn in vrijwel alle volkstuinreglementen verboden, omdat ze te snel groeien, te hoog worden of te moeilijk te beheersen zijn. De bekendste voorbeelden:

    • Leyland-cipres (x Cuprocyparis leylandii): groeit wel 60 tot 90 centimeter per jaar en wordt zonder ingrijpen razendsnel enorm hoog. In de meeste volkstuinen uitdrukkelijk verboden.
    • Thuja (Thuja occidentalis): ook wel westerse levensboom. Groeit snel, wordt groot en is in veel tuinreglementen niet toegestaan als hegelement.
    • Japanse duizendknoop (Reynoutria japonica): een invasieve plant die via wortelstokken de hele omgeving overneemt. Vrijwel overal verboden, ook als heg.
    • Bamboe (ongecontroleerde soorten): woekert via ondergrondse wortelstokken ver buiten het eigen perceel. Alleen in een wortelbarrière soms toegestaan, maar in veel reglementen verboden.
    • Grote coniferen algemeen: soorten die van nature te groot worden voor een tuinperceel, zoals gewone fijnspar, zijn in bijna alle volkstuinregelingen niet wenselijk.

    Let ook op invasieve exoten die op de Europese unielijst van zorgwekkende soorten staan. Het planten of verspreiden van deze soorten is bij wet verboden, ook in de volkstuin.

    Hoogte en afstand tot de grens: waar let je op?

    Naast de soort speelt ook de plek van de heg een rol. In de meeste volkstuincomplexen gelden regels over de afstand die een heg tot de perceelsgrens moet houden. Dat is vaak minimaal 30 tot 50 centimeter, zodat je de heg ook aan de buurzijde kunt onderhouden. Overgroeiende takken mogen door de buur worden gesnoeid, ook als de heg op jouw perceel staat.

    De maximale hoogte van 1,20 tot 1,50 meter klinkt weinig, maar een goed gesnoeide heg van liguster of haagbeuk op die hoogte geeft prima afscheiding en voldoende privacy. Wie meer hoogte wil, doet er verstandig aan dit eerst schriftelijk voor te leggen aan het bestuur van de vereniging.

    Praktisch: wat doe je voor je een heg plant?

    Volg altijd deze stappen voor je begint:

    1. Lees het tuinreglement van jouw volkstuincomplex door. Kijk specifiek naar de secties over heesters, heggen en beplanting.
    2. Check of de soort die je wilt planten op een verboden- of aanbevolen lijst staat bij jouw vereniging.
    3. Meet de afstand tot de grens en de gewenste hoogte. Houd rekening met de volwassen hoogte van de plant na 5 tot 10 jaar.
    4. Twijfel je? Vraag schriftelijk toestemming aan het bestuur. Dat voorkomt problemen achteraf.
    5. Vermijd invasieve exoten, ook als ze niet expliciet in het reglement staan. De Europese regelgeving geldt altijd.

    Een heg van inheemse soorten die je goed bijhoudt, past in bijna elke volkstuin en geeft jou én je buren plezier door alle seizoenen. Kies een soort die past bij de maximale hoogte in jouw reglement, plant op de juiste afstand tot de grens en snoei jaarlijks. Dan zit je in de volkstuin met vrijwel elke inheemse heester goed.

  • Abriss einer Gartenlaube: diese Kosten kommen wirklich auf dich zu

    Abriss einer Gartenlaube: diese Kosten kommen wirklich auf dich zu

    Der Abriss einer Gartenlaube kostet je nach Größe und Material zwischen rund 800 und mehreren tausend Euro. Wer eine kleine Holzhütte auf einer dünnen Betonplatte abreißen lässt, zahlt laut Schätzungen aus dem Jahr 2026 ab etwa 800 Euro für Abriss und Entsorgung zusammen. Bei größeren oder massiveren Bauten steigen die Kosten deutlich an.

    Was beeinflusst die Kosten beim Abriss einer Gartenlaube?

    Nicht jede Gartenlaube ist gleich. Der größte Preisunterschied entsteht durch das Material. Eine einfache Holzhütte oder Blechhütte auf einer dünnen Bodenplatte lässt sich schnell und günstig zerlegen. Eine gemauerte Gartenlaube mit Ziegelwänden oder einem betonierten Fundament braucht mehr Aufwand und schwereres Werkzeug, was den Preis deutlich nach oben treibt.

    Auch die Größe spielt eine wichtige Rolle. Je mehr Quadratmeter abgerissen werden müssen, desto mehr Arbeitsstunden und Entsorgungsvolumen fallen an. Dazu kommt die Lage des Grundstücks: Wenn ein Bagger oder Transporter nicht gut herankommt, arbeitet das Abbruchteam langsamer und berechnet das entsprechend.

    • Material: Holz und Blech sind günstiger als Mauerwerk oder Beton
    • Größe: Mehr Quadratmeter bedeuten mehr Arbeitszeit und mehr Abfall
    • Fundament: Eine dicke Betonplatte kostet extra beim Aufbrechen und Entsorgen
    • Zufahrt: Schlechte Erreichbarkeit erhöht den Zeitaufwand
    • Schadstoffgehalt: Asbest oder Teerpappe machen die Entsorgung deutlich teurer

    Abriss gartenlaube kosten: een konkrete Übersicht

    Hier een Schätzung der typischen Kostenspannen (Stand 2026), basierend auf allgemein bekannten Marktpreisen und verfügbaren Angaben:

    Art der Gartenlaube Geschätzte Kosten (2026)
    Kleine Holz- oder Blechhütte, dünne Bodenplatte ab ca. 800 Euro
    Mittelgroße Holzlaube (bis ca. 20 m²) ca. 1.000 bis 2.500 Euro
    Gemauerte Gartenlaube mit Fundament ca. 2.500 bis 6.000 Euro oder mehr
    Abriss mit Asbestentsorgung Zuschlag von mehreren hundert bis über 1.000 Euro möglich

    Diese Zahlen sind Schätzwerte. Was du genau zahlst, hängt von deiner konkreten Situation ab. Hol immer mindestens drei Angebote ein, bevor du eine Entscheidung triffst.

    Wer zahlt was: Eigenleistung vs. Fachbetrieb

    Theoretisch kannst du eine einfache Holzhütte selbst abreißen und so Arbeitskosten sparen. Dann zahlst du vor allem für die Containermiete und die Entsorgung des Abfalls. Ein Container für Holzabbruch kostet je nach Region und Größe schätzungsweise 200 bis 600 Euro (2026). Dazu kommt deine eigene Zeit und Kraft.

    Bei massiverem Material oder wenn du Schadstoffe vermutest, solltest du auf Eigenleistung verzichten. Asbest zum Beispiel, der früher in Eternitplatten oder Dachpappen vorkam, darf nur von zertifizierten Fachbetrieben entfernt werden. Wer das selbst macht, riskiert hohe Bußgelder und vor allem seine Gesundheit.

    Brauche ich eine Genehmigung für den Abriss?

    In vielen Bundesländern ist für den Abriss einer kleinen Gartenlaube keine gesonderte Abbruchgenehmigung nötig. Bei größeren Bauten oder Lauben im Kleingarten (Schrebergarten) kann es aber Regelungen des Kleingartenpachtvertrags oder der Kleingartenanlage geben, die du beachten musst. Frag im Zweifel kurz bei deiner Gemeinde oder dem Kleingartenverein nach, bevor du anfängst. Das kostet dich nichts und schützt vor bösen Überraschungen.

    Tipps, um Kosten beim Gartenlaube-Abriss zu sparen

    • Mehrere Angebote einholen und vergleichen, mindestens drei
    • Eigenverwertung prüfen: Brauchbare Teile wie Fenster oder Türen lassen sich verkaufen oder weiterverwenden
    • Abfall selbst zum Wertstoffhof fahren, wenn das mengenmäßig machbar ist
    • Timing beachten: Im Herbst oder Winter sind Abbruchbetriebe oft weniger ausgelastet und verhandlungsbereit
    • Schadstoffprüfung vorab klären, damit keine versteckten Mehrkosten kommen

    Den Abriss einer Gartenlaube kannst du mit realistischer Planung gut kalkulieren. Fang früh an, Angebote zu vergleichen, prüfe das Material auf mögliche Schadstoffe und rechne das Fundament immer als eigenen Kostenpunkt mit ein. So erlebst du beim Endpreis keine unangenehme Überraschung.

  • Beschwerde über den Vorstand im Kleingartenverein: so gehst du richtig vor

    Beschwerde über den Vorstand im Kleingartenverein: so gehst du richtig vor

    Eine Beschwerde über den Vorstand eines Kleingartenverein einzureichen ist möglich und in vielen Situationen auch sinnvoll. Du musst dich nicht einfach damit abfinden, wenn der Vorstand Satzungsregeln missachtet, Beiträge undurchsichtig abrechnet oder Mitglieder ungleich behandelt. Es gibt klare Schritte, die du gehen kannst, und konkrete Stellen, an die du dich wenden kannst.

    Ärger mit dem Vorstand im Kleingartenverein ist kein Einzelfall. In Gartenforen wie gartenforum.de berichten Kleingärtner regelmäßig über Konflikte mit ihrem Vorstand, von willkürlichen Kündigungen über intransparente Finanzen bis hin zu Belästigungen und Machtmissbrauch. Wichtig ist zu wissen, wie eine Beschwerde rechtlich korrekt und mit Aussicht auf Erfolg gestellt wird.

    Wann ist eine Beschwerde über den Vorstand gerechtfertigt?

    Nicht jede Meinungsverschiedenheit rechtfertigt eine formelle Beschwerde. Es gibt aber konkrete Situationen, in denen du das Recht auf deiner Seite hast:

    • Der Vorstand handelt gegen die Vereinssatzung oder die Gartenordnung.
    • Mitgliederbeiträge oder Umlagen werden nicht transparent abgerechnet.
    • Der Vorstand benachteiligt einzelne Mitglieder ohne sachlichen Grund.
    • Beschlüsse werden ohne ordentliche Mitgliederversammlung gefasst.
    • Der Vorstand verweigert dir Einsicht in Protokolle oder Jahresabrechnungen.
    • Kündigung des Pachtvertrags erfolgt ohne nachvollziehbare Begründung oder Einhaltung der Fristen.

    Wenn einer dieser Punkte zutrifft, ist eine Beschwerde über den Vorstand des Kleingartenvereins nicht nur möglich, sondern oft der einzige Weg, dein Recht durchzusetzen.

    Beschwerde über den Kleingartenvorstand: diese Stellen sind zuständig

    Eine Beschwerde richtest du nicht einfach an den Vorstand selbst, denn der ist ja das Problem. Es gibt verschiedene Stellen mit unterschiedlicher Zuständigkeit:

    • Übergeordneter Kreisverband oder Bezirksverband: Fast jeder Kleingartenverein ist Mitglied in einem Kreisverband, der wiederum dem Landesverband der Kleingärtner angehört. Diese übergeordneten Verbände haben oft eine Schlichtungs- oder Ombudsstelle und können disziplinarisch eingreifen.
    • Mitgliederversammlung: Als Vereinsmitglied hast du das Recht, Punkte auf die Tagesordnung der Jahreshauptversammlung setzen zu lassen. Dort kann der Vorstand offiziell befragt und im Extremfall abgewählt werden.
    • Kassenprüfer: Bei Verdacht auf Unregelmäßigkeiten in der Finanzverwaltung sind die vom Verein gewählten Kassenprüfer die erste Anlaufstelle. Sie sind unabhängig vom Vorstand und haben Einsichtsrecht in alle Unterlagen.
    • Amtsgericht (Vereinsregister): Verstößt der Vorstand gegen zwingende Satzungsregelungen oder verweigert er die Einberufung einer Mitgliederversammlung trotz berechtigtem Antrag, kannst du beim zuständigen Amtsgericht eine gerichtliche Überprüfung beantragen.
    • Rechtsanwalt oder Mieterrechtsschutz: Besonders bei drohender Kündigung des Pachtvertrags lohnt sich frühzeitig rechtlicher Beistand. Das Bundeskleingartengesetz (BKleingG) schützt Kleingärtner vor willkürlichen Kündigungen und schreibt konkrete Fristen vor.

    So formulierst du eine schriftliche Beschwerde richtig

    Eine Beschwerde über den Vorstand im Kleingartenverein sollte immer schriftlich erfolgen, damit du einen Nachweis hast. Mündliche Beschwerden versanden oft ohne Ergebnis. Achte auf folgende Punkte:

    • Beschreibe den Sachverhalt sachlich und mit genauen Daten (Datum, Ort, Beteiligte).
    • Benenne konkret, gegen welche Regel, welchen Paragraphen der Satzung oder welches Gesetz verstoßen wurde.
    • Füge Belege bei: Fotos, Schriftwechsel, Protokollauszüge oder Zeugenaussagen.
    • Formuliere eine klare Forderung: Was soll als Ergebnis passieren?
    • Setze eine angemessene Frist für eine Antwort, zum Beispiel 14 Tage.
    • Sende die Beschwerde per Einschreiben mit Rückschein, damit der Eingang dokumentiert ist.

    Kopiere das Schreiben an den zuständigen Kreisverband, wenn du die Beschwerde direkt an den Vereinsvorstand sendest. Das zeigt, dass du die Angelegenheit ernst nimmst und bereit bist, weitere Schritte einzuleiten.

    Mehrere Mitglieder haben dasselbe Problem? Gemeinsam vorgehen

    In vielen Kleingartenvereinen ist der Unmut über den Vorstand kein Einzelfall. Wenn mehrere Mitglieder betroffen sind, ist eine gemeinsame Beschwerde deutlich wirksamer als viele einzelne Briefe. Sammelt Unterschriften und legt eine Liste der Beschwerden strukturiert vor. Laut den meisten Vereinssatzungen können 10 bis 25 Prozent der Mitglieder (die genaue Zahl steht in der eigenen Satzung) eine außerordentliche Mitgliederversammlung einfordern. Das ist ein starkes Mittel, wenn normale Beschwerdewege ignoriert werden.

    Was wenn die Beschwerde ignoriert wird?

    Wenn der Vorstand oder der Kreisverband auf deine Beschwerde nicht reagiert oder sie ohne Begründung abweist, hast du weitere Optionen. Du kannst dich an den jeweiligen Landesverband der Kleingärtner wenden. In Deutschland ist das zum Beispiel der Landesverband der Gartenfreunde des jeweiligen Bundeslandes. Als letzte Möglichkeit bleibt der Klageweg vor dem Zivilgericht, vor allem wenn es um die Rechtmäßigkeit einer Kündigung oder um Schadensersatz geht.

    Lass dich dabei nicht entmutigen, wenn der erste Brief keine Reaktion bringt. Dokumentiere konsequent jeden Schritt und halte alle Fristen schriftlich fest. Das gibt dir im Streitfall eine solide Grundlage, egal ob beim Verband oder vor Gericht.

    Eine Beschwerde über den Vorstand eines Kleingartenvereins hat dann die besten Chancen, wenn sie gut dokumentiert, schriftlich eingereicht und an die richtige Stelle gerichtet ist. Bleib sachlich, pack die Belege dazu und geh den Weg Schritt für Schritt. Der übergeordnete Verband ist in den meisten Fällen die schnellste und unkomplizierteste erste Anlaufstelle.

  • Bestandsschutz für Kleingarten-Lauben aus der DDR: wat geldt nog?

    Bestandsschutz für Kleingarten-Lauben aus der DDR: wat geldt nog?

    De bestandsschutz voor Kleingärten uit de DDR betekent dat grotere tuinhuisjes die destijds legaal zijn gebouwd, ook vandaag de dag beschermd zijn, zelfs als ze niet meer voldoen aan de huidige maatstaven van het Bundeskleingartengesetz. Die bescherming is niet automatisch of onbeperkt: ze heeft duidelijke voorwaarden en grenzen. Als je als huurder of vereniging met zo’n oudere laube te maken hebt, is het belangrijk precies te weten waar je aan toe bent.

    Waarom de DDR andere regels had voor tuinhuisjes

    In de DDR golden andere wettelijke normen voor Kleingärten dan in West-Duitsland. De toenmalige regelgeving stond toe dat in volkstuinen aanzienlijk grotere en steviger gebouwde laubes werden neergezet. In veel gevallen overschreden die bouwwerken in grootte en uitvoering ruim wat het huidige Bundeskleingartengesetz (BKleingG) toestaat. Dat wet stelt in de huidige versie dat een laube niet meer dan 24 vierkante meter aan binnenruimte mag hebben, eenvoudig gebouwd moet zijn en niet voor permanente bewoning geschikt mag zijn.

    In de voormalige DDR waren er tuinhuisjes die die grens van 24 vierkante meter ver overschreden, soms met een volledige woonkamer, badkamer en slaapkamer. Zulke bouwwerken waren destijds volledig legaal vergund. Na de hereniging in 1990 kwamen voormalige DDR-gebieden onder het BKleingG te vallen, maar je kunt iemand die jarenlang een legaal vergund huisje had, niet zomaar verplichten dat huisje af te breken of te verkleinen.

    Wat de bestandsschutz precies inhoudt

    De bestandsschutz bij DDR-Kleingartenlaubes houdt in dat een laube die destijds overeenkomstig de geldende DDR-regelgeving is gebouwd, zijn rechtmatige status behoudt. De eigenaar of huurder hoeft het bouwwerk niet aan te passen aan de huidige 24-vierkante-meterlimiet, zolang er geen ingrijpende wijzigingen aan de laube plaatsvinden.

    Die bescherming geldt voor het bouwwerk zoals het was op het moment dat de nieuwe wet van kracht werd. De laube mag in de bestaande staat worden gebruikt en onderhouden. Wat je niet mag: uitbreiden, verbouwen of de functie wezenlijk veranderen. Zodra je dat doet, verlies je de bestandsschutz en moet het bouwwerk alsnog voldoen aan de huidige eisen. Kleine reparaties en onderhoud vallen hier niet onder. Daar gaat het om het in stand houden van wat er al stond, niet om het veranderen ervan.

    De grenzen van de bestandsschutz bij DDR-Kleingärten

    De bescherming vervalt in een aantal concrete situaties. Hieronder de belangrijkste:

    • Uitbreiding van de laube: zodra je oppervlakte toevoegt, ook al is het maar een aanbouw of overdekt terras dat structureel verbonden is, geldt het hele bouwwerk als nieuw en moet het aan de huidige maatstaven voldoen.
    • Ingrijpende verbouwing: als meer dan de helft van de constructie (draagmuren, dakconstructie) wordt vernieuwd, wordt dit juridisch als nieuwbouw beschouwd.
    • Permanente bewoning: ook een beschermde laube mag niet permanent bewoond worden. Het BKleingG verbiedt dit uitdrukkelijk en de bestandsschutz biedt hier geen uitzondering op.
    • Verval of sloop: is de laube door verval of brand verloren gegaan, dan mag je hem niet in de oude, grotere vorm herbouwen. Herbouw moet voldoen aan de huidige regels.

    Bewijslast: hoe toon je de DDR-bouw aan?

    Om je beroep op bestandsschutz hard te maken, heb je bewijs nodig dat de laube inderdaad onder DDR-recht is gebouwd en vergund. Bruikbare documenten zijn oude bouwvergunningen, kadastrale gegevens uit de DDR-tijd, foto’s met datum of correspondentie van de toenmalige Kleingarten-Vorstand. Ontbreken de documenten, dan kan het lastig worden. Gemeenten en rechtbanken zijn in principe bereid dit te beoordelen op basis van beschikbaar historisch bewijs, maar het is raadzaam zo vroeg mogelijk alles te verzamelen wat je hebt.

    Raadpleeg bij twijfel altijd de betreffende Kleingarten-Stadtverband of een gespecialiseerde advocaat. Organisaties zoals de Stadtverband Leipzig hebben hierover specifieke informatie gepubliceerd voor leden in de voormalige DDR-gebieden.

    Praktisch: wat mag je wel doen met een beschermde DDR-laube?

    Binnen de grenzen van de bestandsschutz heb je als huurder van een Kleingarten met een beschermde laube redelijk wat vrijheid voor dagelijks gebruik en onderhoud. Je mag schilderen, isoleren, ramen vervangen door gelijkwaardige exemplaren, leidingen repareren en het dak onderhouden. Zolang het bouwwerk in zijn huidige staat, omvang en constructie wordt gehouden, is er geen probleem.

    Wil je meer doen, dan is het verstandig om vooraf schriftelijk toestemming te vragen aan de Kleingarten-Vorstand én de gemeente of het bevoegde Gartenamt. Zo kom je niet achteraf voor verrassingen te staan.

    De bestandsschutz voor DDR-Kleingartenlaubes is een serieuze juridische bescherming, maar geen vrijbrief. Gebruik het huisje zoals het was, houd alle bewijsdocumenten zorgvuldig bij, en overleg bij elke geplande aanpassing eerst met de bevoegde instantie. Daarmee sta je het sterkst als er ooit een discussie ontstaat over wat er in jouw Kleingarten mag blijven staan.